Ríu Amazones

Wikipedia:Wikipedia:Llista d'artículos que toa Wikipedia tien que tener/Archivu

L'Amazones, cursu fluvial allugáu en Sudamérica, ye'l ríu más llargo y más caudalosu del nuesu planeta, seguíu en llonxitú con gran cercanía pol ríu Nilu nel norte d'África y en cuanto al caudal pol ríu Congo (ríu Zaire), nel centru d'África.

Ríu Amazones
Amazon River mouth on the Atlantic.jpg
Situación
Amazonriverbasin basemap.png
Tipu ríu
Coordenaes 4°26′25″S 73°26′50″O / 4.4403°S 73.4472°O / -4.4403; -73.4472Coordenaes: 4°26′25″S 73°26′50″O / 4.4403°S 73.4472°O / -4.4403; -73.4472
Ríu Amazones alcuéntrase en Perú
Ríu Amazones
Ríu Amazones
Ríu Amazones (Perú)
Datos
Noamáu por Amazona (es) Traducir
Superficie de la cuenca 7 050 000 km²[1]
Llonxitú 6400 km[1], 6800 km[2], 6992,15 km[4] y 6436 km[5]
Caudal 209 000 m³/s[6] y 168 700 m³/s[7]
Nacimientu Quebrada Apacheta (en) Traducir
Desembocadura Océanu Atlánticu
Afluentes
Cambiar los datos en Wikidata

XeneralidaesEditar

Enantes de la conquista, el ríu nun tenía un nome únicu, a la escontra, los indíxenes nomaben a les distintes estayes con nomes como Paranaguazú (Gran Pariente del Mar), Guyerma, Solimoes, etc. En 1500, Vicente Yañez Pinzón, comandante d'una espedición d'esploración española convirtióse nel primer européu n'aventurase pel ríu llueu de descubrir que les sos agües yeren navegables y bebibles. Pinzón denomó al cursu d'agua ríu Santa María de la Mar Dulce, qu'a la fin foi abreviáu a Mar Dulce (nome que tamién se-y dió neses dómines al Ríu de la Plata). Demientres dalgunos años postreros a 1502 tamién se-y denomó Ríu Grande y Orellana. Los compañeros de Pinzón bautizaren al desagüaderu como ríu Marañón, voz de probable orixe indíxena. Ye dable tamién que'l nome remaneza del términu maraña en representación de les descomanaes torgues qu'aquellos homes alcontraren al esplorar l'área. De toes toes, el nome entá esiste nel Estáu brasilanu de Maranhão y nel del ríu homónimu.

ToponimiaEditar

La voz Amazones remanez de ríu de les Amazones dau al Marañón por Francisco d'Orellana, llueu d'enfrentase a una etnia llocal na que los homes y les muyeres lluchaben per igual. Orellana derivó'l nome del mitu griegu de les guerreres amazones d'Asia y África, cuntáu por Herodotu y Diodoru, sicasí, ye abondo dable que la pallabra Amazones fore una deformación d'una pallabra indíxena que'l so pronunciamientu a los oyíos españoles fore asemeyáu a "Amazones", pallabra indíxena que significaba "frañedor d'embarcaciones" esto especialmente ente los marayoara que podíen adicar el descomanáu macaréu ("pororoca") qu'esti ríu prevoca nel encontu de la so boca col Océanu Atlánticu.

ReferenciesEditar

  1. 1,0 1,1 Andrew Bell (1768). «Encyclopædia Britannica» (inglés británicu). Encyclopædia Britannica. Consultáu'l 21 ochobre 2015.
  2. «Amazon Longer Than Nile River, Scientists Say» (18 xunu 2007). Consultáu'l 21 mayu 2016.
  3. Dirección web de archivo: https://web.archive.org/web/20110411011122/http://www.inpe.br/ingles/news/news_dest29.php. Data de consulta: 21 mayu 2016. Títulu: Studies from INPE indicate that the Amazon River is 140km longer than the Nile. Data de publicación: 1 xunetu 2008. Editorial: Instituto Nacional de Investigación Espacial del Brasil.
  4. «Metodologia de medição das extensões dos rios Amazonas e Nilo utilizando imagens MODIS e GEOCOVER». Instituto Nacional de Investigación Espacial del Brasil (2008). Consultáu'l 21 mayu 2016.
  5. Central Intelligence Agency. «The World Factbook» (inglés). Central Intelligence Agency. Consultáu'l 21 mayu 2016.
  6. URL de la referencia: http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm. Data de consulta: 21 ochobre 2015.
  7. URL de la referencia: http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm. Data de consulta: 21 ochobre 2015.

Enllaces esternosEditar