Psarocolius decumanus

especie de páxaru
Map marker icon – Nicolas Mollet – Birds – Nature – white.png Les especies d'aves con nome común en llingua asturiana márquense como NOA. En casu contrariu, conséñase'l nome científicu.

'''Psarocolius decumanus[2] ye una especie d'ave paseriforme de la familia Icteridae que vive nes rexones baxes de Suramérica al este de los Andes, dende Colombia hasta'l norte d'Arxentina, amás de Panamá y Trinidá y Tobagu. Si fuera consideráu válidu'l xéneru Gymnostinax pa la filomena mayor los sos parientes cercanos, esta especie probablemente pertenecería a esi xéneru.[3]

Commons-emblem-notice.svg
 

Infobox animalia.png

Filomena crestada
Psarocolius decumanus.jpg
Estáu de caltenimientu
Preocupación menor (LC)
Esmolición menor (IUCN 3.1)[1]
Clasificación científica
Reinu: Animalia
Filu: Chordata
Clas: Aves
Orde: Passeriformes
Familia: Icteridae
Xéneru: Psarocolius
Especie: P. decumanus
(Pallas, 1769)
Distribución
Psarocolius decumanus map.svg
[editar datos en Wikidata]

DistribuciónEditar

Alcuéntrase nel norte d'Arxentina, Bolivia, Brasil, Colombia, Costa Rica, Ecuador, la Guayana francesa, Guyana, Panamá, Paraguay, Perú Surinam, Trinidá y Tobagu y Venezuela.[1]

DescripciónEditar

 
Detalle de la cabeza.

Los machos adultos son principalmente negros col obispillo castañu y la cola d'un color mariellu brillante con dos plumes centrales escures. Tien una cresta estrecha que ye daqué malo d'apreciar. L'iris de los sos güeyos ye azul y el so llargu picu ye ablancazáu. Les femes son de color más apagáu y nun tienen cresta. Los machos son daqué mayores que les femes, miden unos 46 cm y pesen unos 300g, ente que les femes miden 37 cm y pesen alredor de 180g.

El so plumaxe esprende un golor almizclado debíu al aceite del so glándula uropígea.

TaxonomíaEditar

Reconócense cuatro subespecies:

  • La subespecie nominal P. d. decumanus estiéndese dende Colombia escontra'l sur pol Amazones en Brasil.
  • P. d. insularis, de Trinidá y Tobagu, tien el cantu de les plumes de les nales y el llombu más castañu.
  • P. d. maculosus cría al sur del Amazones. Ye más pardu, y tien plumes marielles esvalixaes pol cuerpu.
  • P. d. melanterus, la variedá de Panamá y l'oeste de Colombia, ye bien similar a la nominal y solo estrémase na cantidá de plumes terminaes en castañal, polo que ye dudosu'l so estatus como subespecie.

ComportamientuEditar

Les orepéndolas crestadas viven nes escamplaes y los cantos de los montes. Críen colonialmente construyendo llargos niales entretejidos en forma de llárima que cuelguen de les cañes de los árboles. Los sos niales suelen midir más de 125 cm. Cada colonia tien un machu dominante, que s'empareyar cola mayoría de les femes tres una ellaborada exhibición nupcial con reverencies. Puede haber ente 15-30 femes y solo unos 3-4 machos en cada colonia. Cada fema pon dos güevos motudos de color gris azuláu, que tarden ente 15–19 díes. Los pollos tarden unos 24–36 díes n'abandonar el nial.

Fora de la estación de cría esta especie ye abondo móvil y realiza dellos desplazamientos estacionales. Mientres s'alimenten atópense solos o en pequeñes bandaes nos árboles de grandes inseutos, frutos y néctar.

Los machos emiten cantares carauterísticos qu'inclúin vibrantes «CreeeEEEoooooooooo». Dambos sexos emiten fuertes llamaes que suenen como un «clack».

ReferenciesEditar

  1. 1,0 1,1 BirdLife International (2009). «Psarocolius decumanus» (inglés). Llista Roxa d'especies amenazaes de la UICN 2011.1. Consultáu'l 21 de xunetu de 2011.
  2. Conoto Yapú (Psarocolius decumanus) (Pallas, 1769) en Avibase.
  3. Price & Lanyon 2002

BibliografíaEditar

  • Ffrench, Richard; O'Neill, John Patton & Eckelberry, Don R. (1991): A guide to the birds of Trinidá and Tobago (2ª edición). Comstock Publishing, Ithaca, N.Y.. ISBN 0-8014-9792-2
  • Price, J. Jordan & Lanyon, Scott M. (2002): A robust phylogeny of the oropendolas: Polyphyly revealed by mitochondrial sequence data. Auk 119(2): 335–348. DOI: 10.1642/0004-8038(2002)119[0335:ARPOTO]2.0.CO;2 Testu completu en PDF

Enllaces esternosEditar