Puertu Ricu

Puertu Ricu[1] o Puerto Rico[2], Puerto Rico n'español, o Borinquén de nome indíxena (que foi usáu nes primeres estayes de la conquista) ye un estáu llibre asociáu de los Estaos Xuníos, siendo la so capital la ciudá de San Xuan.

Puertu Ricu
Estado Libre Asociado de
Puerto Rico
Commonwealth of Puerto Rico
Territorios ensin incorporar de los Estaos Xuníos
San Felipe del Morro view across bay.jpg
Flag of Puerto Rico.svg Coat of arms of Puerto Rico.svg
Bandera de Puerto Rico (es) Traducir Escudu de Puertu Ricu
Himnu nacional La Borinqueña (es) Traducir
Alministración
Nome oficial Puerto Rico
Porto Rico
Puerto Rico
ISO 3166-2 US-PR
Capital San Xuan
gobernador de Puertu Ricu Wanda Vázquez Garced (dende 2019)
Llingües oficiales castellanu y inglés
División
Xeografía
Coordenaes 18°15′N 66°30′O / 18.25°N 66.5°O / 18.25; -66.5Coordenaes: 18°15′N 66°30′O / 18.25°N 66.5°O / 18.25; -66.5
Puerto Rico (orthographic projection).svg
Superficie 9104 km²
% agua 1,59%
Costes n/d
Llenda con nun tien
Puntu más altu Cerro de Punta (es) Traducir
Puntu más baxu Mar Caribe
Demografía
Población 3 193 694 hab. (2019)
Densidá 350,8 hab/km²
Esperanza de vida 79,78832 años
Tasa de fertilidá 1,47 (2014)
Economía
Moneda dólar de los Estaos Xuníos
PIB per cápita 30 518 $ (2016)
Más información
Dominiu d'Internet .pr
Códigu telefónicu +1787 y +1939
Códigu ISO 630 / PRI / PR
Estaya horaria UTC−04:00
pr.gov
Cambiar los datos en Wikidata

Ye la más pequeña y la más oriental de les Grandes Antilles y ta asitiada ente l'Océanu Atlánticu al norte y el mar Caribe al sur. Pal oeste, la Canal de la Mona sepáralu de la República Dominicana, y pal este la Canal de les Vírxenes sepáralu de les Islles Vírxenes Americanes.

Política y gobiernu[3]Editar

Organización políticaEditar

L'actual constitución portorricana, promulgada'l 25 de xunetu de 1952, define a Puertu Ricu como un Estáu Llibre Venceyáu a los Estaos Xuníos. Por ella llimítase l'autonomía de la islla no que cinca a la defensa nacional, l'acuñación de moneda, les rellaciones esteriores y l'alministración de correos y aduanas. El poder executivu exércelu'l gobernador, escoyíu pa cuatro años y que ye aidáu nes sos funciones por un gabinete de secretarios. El poder llexislativu reside nuna asamblea llexislativa bicameral, formada por un Senáu de 27 miembros y una Cámara de Representantes de 51. No que cinca al poder xudicial, el so muérganu cimeru ye'l Tribunal Supremu, formáu por siete maxistraos denomaos pol gobernador. El gobiernu federal estauxunidense ta representáu por una corte de distritu y un procurador designaos pol presidente estauxunidense. A la Corte Suprema d'esti país pueden ser llevaes, na cabera instancia, les apelaciones feches ante los tribunales portorricanos.

GobiernuEditar

El gobernador del país ye, dende'l 3 de xineru de 2013, Alejandro García Padilla. El presidente del Senáu ye Thomas Rivera Schatz y el de la Cámara de Representantes Jaime Perelló Borrás.

Partíos políticos y sindicatosEditar

Los partíos políticos más importantes, y los sos principales cabezaleros, son los que vienen darréu:

  • Partíu Popular Democráticu (PPD). El so presidente ye Héctor Ferrer.
  • Partíu Nuevu Progresista (PNP). El so presidente ye Luis Fortuño.
  • Partíu Independentista Portorricanu (PIP). El so presidente ye Rubén Berríos Martínez.

Presidente: Luis Fortuño. • Partido Independentista Puertorriqueño (PIP). Presidente: Rubén Berríos Martínez.

No que cinca a los sindicatos, los siguientes son los que tienen mayor representación nel país:

  • Central Portorricana de Trabayadores, presidida por Víctor Villalba Rodríguez.
  • Unión Xeneral de Trabayadores, que'l so presidente ye Juan Eliza Colón.
  • Federación de Trabayadores de Puertu Ricu (afiliada a la AFL-CIO). El so presidente ye José Rodríguez Báez.
  • Conciliu 95 de Servidores Públicos Xuníos de Puertu Ricu (AFSCME). La so presidenta ye Annette González.


ReferenciesEditar

  1. Academia de la Llingua Asturiana (2010). Cartafueyos Normativos. Nomes de los países del mundu y de les sos capitales y xentilicios. ISBN 987-84-8168-500-8.
  2. Como apaez na entrada de «puertorriqueñu» nel DALLA [1]
  3. Los datos recoyíos nesti apartáu tán sacaos del Anuario Iberoamericano 2012 del Real Instituto Elcano y l'Agencia Efe. Disponible en http://www.anuarioiberoamericano.es/

Enllaces esternosEditar


Países d'América
Antigua y Barbuda | Arxentina | Les Bahames | Barbados | Belize | Bolivia | Brasil | Canadá | Chile | Colombia | Costa Rica | Cuba | Dominica | República Dominicana | Ecuador | Estaos Xuníos d'América | Granada | Guatemala | Guyana | Haití | Hondures | Méxicu | Nicaragua | Panamá | Paraguái | Perú | El Salvador | Saint Kitts y Nevis | Saint Lucia | San Vicente y les Granadines | Surinam | Trinidad y Tobago | Uruguái | Venezuela | Xamaica

Dependencies: Anguilla | Les Bermudes | Islles Caimán | Clipperton | Guadalupe | Guyana Francesa | Groenlandia | Islles Malvines | Islles Turques y Caicos | Montserrat | Martinica | Puertu Ricu | Shag Rocks | Xeorxa del Sur y Sandwich del Sur