Abrir el menú principal

Idioma xhosa

(Redirixío dende Xhosa)
Picto infobox comicballoon.png
Xhosa
isiXhosa
Faláu en Bandera de Sudáfrica Sudáfrica
Zona Provincia Oriental del Cabu, Provincia Occidental del Cabu
Falantes 7,9 millones
Familia Níxer-congu

 Atlánticu-congu
  Volta-Congu
   Benué-Congu
    Bantoide
     Meridional
      Bantú
       Central
        Grupu S
         Idioma nguni
          Xhosa

Estatus oficial
Oficial en Plantía:Sudáfrica
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 xh
ISO 639-2 xho
ISO 639-3 xho

Xhosa o xosa ([ˈkǁʰoːsa]) ye un idioma bantú, una de los once llingües oficiales de Sudáfrica. Ye falada por aprosimao 7,9 millones, equivalente al 18% de la población sudafricana.

Como la mayoría de les llingües bantúes, el xhosa ye una llingua tonal, esto ye, que la mesma secuencia de consonantes y vocales tien distinta significáu si ta dicha con una entonación ascendiente o descendiente, alta o baxa. Una de les carauterístiques más distintives ye la prominencia de consonantes con clic; la pallabra "xhosa" empieza con un clic.

El xhosa escribir col alfabetu llatín. Úsense tres lletres pa representar los clics básicos: c pa los clics dentales, x pa los llaterales y q pa los post-alveolares (ver tabla de consonantes más embaxo). Los tonos nun s'indiquen na forma escrita.

AlfabetuEditar

ConsonantesEditar

Llabial Dental /
Alveolar
Postalveolar
/ Palatal
Velar Glotal
Central Llateral
Chasquíu sorda | [kǀ] c [kǁ] x [kǃ] q
aspirada [kǀʰ] ch [kǁʰ] xh [kǃʰ] qh
marmulláu | [ɡǀʱ] gc [ɡǁʱ] gx [ɡǃʱ] gq
nasal sonoru | [ŋǀ] nc [ŋǁ] nx [ŋǃ] nq
nasal marmulláu | [ŋǀʱ] ngc [ŋǁʱ] ngx [ŋǃʱ] ngq
nasal glotalizado [ŋ̊ǀˀ] nkc [ŋ̊ǁˀ] nkx [ŋ̊ǃˀ] nkq
Oclusiva eyectiva [pʼ] p [tʼ] t [tʲʼ] ty [kʼ] k
aspirada [pʰ] ph [tʰ] th [tʲʰ] tyh [kʰ] kh
marmulláu |

[bʱ] bh

[dʱ] d [dʲʱ] dy [ɡʱ] g
implosiva [ɓ] b
Africada eyectiva [ʦʼ] ts [ʧʼ] tsh [kxʼ] kr
aspirada [ʦʰ] ths [ʧʰ] thsh
marmulláu | [ʣʱ] dz [ʤʱ] j
Fricativa sorda |

[f] f

[s] s [ɬ] hl [ʃ] sh [x] rh [h] h
marmulláu |

[v̤] v

[z̤] z [ɮ̈] dl [ɣ̈] gr [ɦ̤] hh
Nasal sonoru |

[m] m

[n] n [nʲ] ny [ŋ] n'
marmulláu |

[m̤] mh

[n̤] nh [n̤ʲ] nyh
Aproximante sonoru | [l] l [j] y [w] w
marmulláu | [l̤] lh [j̈] yh [w̤] wh

ReferenciesEditar

BibliografíaEditar

  • "Xhosa – Definition and pronunciation". Oxford Learner's Dictionaries. Oxford University Press.
  • "Xhosa – pronunciation of Xhosa". Macmillan Dictionary. Macmillan Publishers Limited.
  • Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh.