Abrir el menú principal

DescripciónEditar

Ye un parrotal perenne orixinariu de la rexón andina de Suramérica, onde ye cultiváu fai miles d'años pol so fruta duce. Anque esisten diverses variedaes dicha baga xeneralmente ye ovalada asemeyada a una papaya d'unos 10 a 15 cm de color mariellu doráu con vetes color púrpura cuando ta madura. Ye bien refrescante pol so altu conteníu d'agua (92%), siendo en sabor y arume asemeyao al melón Cucumis melo, pero dambes plantes nun se rellacionen ente sigo.

El so consumu realízase xeneralmente en forma direuta como fruta fresco, pero tamién puede ser n'ensalaes en delles ocasiones, en zusmios o postres más ellaboraos.

El frutu atopar nos mercaos del Bolivia, Perú, Chile y Ecuador pero ye pocu frecuente nel estranxeru por ser sensible a los tresportes. Anguaño tamién ye collecháu en Colombia, Arxentina y realícense tentatives n'otros países.

CultivoEditar

La planta arrobinar por fraes una y bones la grana grana mal.

La planta ye perenne pero la so sensibilidá al fríu, parásitos y enfermedaes fuercen a los cultivadores a replantar la collecha cada añu. Crez n'árees costeres y otres localizaciones con temperatures templaes, tamién n'invernaderos, llegando a un altor de 2 metros y llogrando colleches 2-3 vegaes mayores qu'al campu.

 
Vista de la planta
 
Ornamental
 
Frutu

HistoriaEditar

Arqueológicamente nun s'atopen rastros por ser de magaya nidia y malo de caltener, pero de cutiu atópense en diversos oxetos de cerámica de les cultures precolombines Moche, Chimú y Paracas.

Mientres la Colonia, el Virréi Melchor de Navarra, conde de la Palata, prohibió'l consumu d'esta fruta y dióse-y l'insinuante nome de mataserrano, pol cual entá ye conocíu en ciertes zones del Perú.

Na dómina de la Colonia tamién foi introducíu en Méxicu y América Central, pero depués el so usu foi escayendo.

TaxonomíaEditar

Solanum muricatum describióse por William Aiton y espublizóse en Hortus Kewensis; or, a catalogue . . . 1: 250–251. 1789. [1]

Etimoloxía

Solanum: nome xenéricu que remanez del vocablu Llatín equivalente al Griegu στρνχνος (strychnos) pa designar el Solanum nigrum (la "Yerba moro") —y probablemente otres especies del xéneru, incluyida la berenxena[2]— , yá emplegáu por Pliniu'l Vieyu nel so Historia naturalis (21, 177 y 27, 132) y, enantes, por Aulus Cornelius Celsus en De Re Melecina (II, 33).[3] Podría ser rellacionáu col Llatín sol. -is, "el sol", por cuenta de que la planta sería mesma de sitios daqué soleyeros.[4]

muricatum: epítetu llatín que significa "con escayos".[5]

Sinonimia
S. longifolium de Dunal refier a S. subinerme, mientres S. longifolium de Pavón Jiménez basar en Dunal, de de Candolle siendo S. ensifolium.
  • Solanum melaniferum Moric. ex Dunal
  • S. muricatum var. dissectum Dunal
  • S. muricatum f. glaberrimum Correll
  • S. muricatum var. papillosistylum Bitter
  • S. muricatum var. parvifolium Kunth
  • S. muricatum var. popayanum Bitter
  • S. muricatum var. praecedens Bitter
  • S. muricatum var. protogenum Bitter
  • S. muricatum var. teleutogenum Bitter
  • Solanum pedunculatum Roem. & Schult.
  • Solanum saccianum Naudin (non Carrière & André)
  • Solanum saccianum Carrière & André
  • Solanum scabrum Lam. (non Mill.: 'Solanum scabrum)
S. scabrum de Kunth y de Zuccagni ye güei S. aethiopicum. La descripta por Vahl ye S. volubile descripta por Swartz. Y S. scabrum de Ruiz & Pavón Jiménez ye güei S. saponaceum de Dunal.

Nome comúnEditar

Nos idiomes nativos de la zona andina ye conocíu como: cachum o xachum en quechua; kachuma n'aimara. La fruta llámase popularmente pepinu duce, pepinu melón, pera melón, pepinu de fruta. Inclusive como melón d'árbol pa nun confundilo cola papaya.

Ver tamiénEditar

ReferenciesEditar

BibliografíaEditar

  1. AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
  2. Brako, L. & J. L. Zarucchi. (eds.) 1993. Catalogue of the Flowering Plants and Gymnosperms of Peru. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 45: i–xl, 1–1286.
  3. CONABIO. 2009. Catálogu taxonómicu d'especies de Méxicu. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
  4. Correll, D. S. 1967. Solanum-Solanaceae, In: J. F. Macbride, Flora of Peru. Publ. Field Mus. Nat. Hist., Bot. Ser. 13(5B/2): 271–458.
  5. Gentry, J. J. L. & P. C. Standley. 1974. Solanaceae. In Gentry, Jr., J. L. & P. C. Standley (eds.), Flora of Guatemala - Part X, Numbers 1 and 2. Fieldiana, Bot. 24(10/1–2): 1–151.
  6. Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Caleyes Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9–939. Universidá d'Antioquia, Medellín.
  7. Jørgensen, P. M. & C. Ulloa Ulloa. 1994. Seed plants of the high Andes of Ecuador—A checklist. AAU Rep. 34: 1–443.
  8. Jørgensen, P. M. & S. Llión-Yánez. (eds.) 1999. Cat. Vasc. Pl. Ecuador. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181.
  9. Jørgensen, P. M., M. H. Nee & S. G. Beck. 2014. Catálogu de les plantes vasculares de Bolivia. 127(1–2): i–viii, 1–1744. In P. M. Jørgensen, M. H. Nee & S. G. Beck (eds.) Cat. Pl. Vasc. Bolivia, Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard.. Missouri Botanical Garden Press, St. Louis.

Enllaces esternosEditar