Abrir el menú principal

Max Born (Breslau, Reinu de Prusia; 11 d'avientu de 1882Gotinga, Alemaña Occidental; 5 de xineru de 1970) foi un matemáticu y físicu alemán.[1] Llogró'l Premiu Nobel de Física en 1954 polos sos trabayos en mecánica cuántica y compartió esti galardón col físicu alemán Walter Bothe.[2] Posiblemente, la contribución más conocida a la física cuántica sía la so interpretación probabilística de la función d'Onda de Schrödinger. Según la mesma, el cuadráu de l'amplitú de dicha función ye igual a la densidá de probabilidá del estáu. Por casu, nel casu d'una función d'onda que describa la posición d'un electrón, el cuadráu de l'amplitú va ser igual a la probabilidá d'atopar a dichu electrón nuna posición determinada.[3]

Max BornPicto infobox character.png
Max Born.jpg
Vida
Nacimientu Wrocław11  d'avientu de 1882
Nacionalidá Bandera d'Alemaña Alemaña
Residencia Gotinga
Edimburgu
Wrocław
Cambridge
Bad Pyrmont
Grupu étnicu pueblu xudíu
Fallecimientu Gotinga5 de xineru de 1970 ()
Sepultura Cementerio municipal de Gotinga Traducir
Familia
Padre Gustav Born
Fíos/es
Familia
Estudios
Estudios Gonville and Caius College
Universidá de Wrocław
(1901 - 1904)
Universidá de Heidelberg
(1902 - 1902)
Universidá de Zúrich
(1903 - 1903)
Universidá de Gotinga
(abril 1904 - xunetu 1906)
Direutor/a de tesis Carl Runge Traducir
Direutor/a de tesis de Robert Oppenheimer
Pascual Jordan
Klaus Zweiling
Maria Goeppert-Mayer
Friedrich Hund
Victor Weisskopf Traducir
Herbert S. Green Traducir
Maurice Pryce
Llingües alemán
Alumnu/a de Joseph John Thomson
Profesor/a de Emil Julius Klaus Fuchs Traducir
Wolfgang Ernst Pauli
Oficiu
Oficiu físicu, matemáticu, académicu, profesor universitariu, escritor de non ficción, físicu teóricu y científicu
Llugares de trabayu Gotinga
Emplegadores Universidá Johann Wolfgang Goethe
Universidá de Cambridge
Universidá Humboldt de Berlín
Universidá de Gotinga
Universidá d'Edimburgu
Premios
Nominaciones
Miembru de Royal Society
Academia Prusiana de les Ciencies
Akademie der Wissenschaften der DDR Traducir
Academia Alemana de les Ciencies Naturales Leopoldina
Academia de Ciencias de Gotinga Traducir
Academia de Ciencies de la Xunión Soviética
Real Academia de les Ciencies de Suecia
Göttingen Eighteen Traducir
Academia Estauxunidense de les Artes y les Ciencies
Academia de Ciencies de Rusia
Royal Society of Edinburgh
Academia Nacional de Ciencies de los Estaos Xuníos
Serviciu militar
Cuerpu militar Exércitu Imperial Alemán
Artillery Testing Commission Traducir
Lluchó en Primer Guerra Mundial
Creencies
Relixón Luteranismu
Max Born signature.svg
Cambiar los datos en Wikidata

Primeros años y educaciónEditar

Nació nel senu d'una familia d'orixe xudíu de Breslau (anguaño Wrocław, Polonia), llugar que al nacer formaba parte del Reinu de Prusia (provincia de Silesia). Foi unu de los dos fíos del anatomista y embriólogu Gustav Jacob Born (nacíu'l 22 d'abril de 1850, Kempen, fináu'l 6 de xunetu de 1900, Breslau) y de Margarete Kauffmann (nacida'l 22 de xineru de 1856, Tannhausen, finada'l 29 d'agostu de 1886, Breslau), d'una familia d'industriales de Silesia. Gustav y Margarethe casáronse'l 7 de mayu de 1881. Max Born tenía una hermana llamada Käthe (nacida'l 5 de marzu de 1884) y un mediu hermanu llamáu Wolfgang (nacíu'l 21 d'ochobre de 1892), de la segunda esposa del so padre (matrimoniu celebráu'l 13 setiembre de 1891) con Bertha Lipstein. La so madre morrió cuando Max Born tenía cuatro años d'edá.

Primeramente educáu nel König-Wilhelm Gymnasium (escuela), Born foi estudiase a la Universidá de Breslau, a la Universidá de Heidelberg y a la Universidá de Zurich. Mientres los estudios pal so doctoráu, el so tesis doctoral de matemátiques, titulada Estudios sobre la estabilidá de la llinia elástica nel planu y l'espaciu, baxu distintos condiciones de contorna, foi defendida na Universidá de Gotinga el 13 de xunu de 1906[4] El 23 d'ochobre de 1909, con «Un modelu atómicu de Thomson Highest», llogró'l grau de doctoráu un día antes (FAM, 1909). Na Universidá de Gotinga, entró en contautu con munchos destacaos científicos y matemáticos, ente ellos Felix Klein, David Hilbert, Hermann Minkowski, David Carle Runge Tolm, Karl Schwarzschild y Woldemar Voigt. En 1908-1909 estudió na Gonville and Caius College, Cambridge.

Cuando llegó a Gotinga en 1904, Klein, Hilbert y Minkowski fueron colegues na Universidá de Königsberg. Klein traxo a Hilbert a Gotinga. Depués, Hilbert traxo a Minkowski. Fueron los «sumos sacerdotes» de la matemática, y conocíase-yos como los «mandarinos». Bien llueu dempués de la so llegada, Born estrechó llazos con estos dos homes. Dende la primer clase que tomó con Hilbert, Hilbert vio que Born tenía habilidaes escepcionales y escoyer como la escriba de conferencies, que la so función yera la de redactar les notes de clase pa l'habitación de los estudiantes de matemátiques de llectura na Universidá de Gotinga. Ser escritor na clase poner en contautu regular, de valor incalculable, con Hilbert, tiempu mientres el cual Born beneficiar de l'arrogancia intelectual de Hilbert. Hilbert convertir en mentor de Born y finalmente escoyer pa ser el primeru n'ocupar el puestu semioficial d'aidar de Hilbert, non remunerado.

Toi convencíu de que la física teórica ye realmente filosofía.

Max Born[5]

Matrimoniu y fíosEditar

Born casóse con Hedwig Ehrenberg, quien yera tamién d'orixe xudíu (anque de relixón cristiana), el 2 d'agostu de 1913. Max Born convertir a la fe luterana pocu dempués. El matrimoniu tuvo trés fíos: Irene, Gritli y Gustav. La so fía Irene (1914-2003) yera la madre de la cantante y actriz Olivia Newton-John.[6]

ReconocenciesEditar

Ver tamiénEditar

ReferenciesEditar

  1. «Max Born; German physicist» (en). Encyclopedia Britannica. Consultáu'l 24 d'abril de 2018.
  2. 2,0 2,1 «Max Born. Facts» (en). Nobel Prizes and Laureates. Consultáu'l 24 d'abril de 2018.
  3. O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., «Max Born» (n'inglés), MacTutor History of Mathematics archive, Universidá de Saint Andrews, http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Max+Born.html .
  4. Greenspan, 2005, pp. 35-36, y Vida de Max Born.
  5. Bronowski, J. (1973/1979). L'ascensu del home [The Ascent of Man]. Trad. Alejandro Ludlow Wiechers, Francisco Rebolledo López, Víctor M. Lozano, Efraín Hurtado y Gonzalo González Fernández. Londres/Bogotá: BBC/Fondo Educativu Interamericano.
  6. «Mother, model was much more than 'Olivia's older sister'» (inglés) (25 de mayu de 2013).
  7. "for his contributions to theoretical physics in xeneral and to the development of quantum mechanics in particular". «Max Born — Biography». nobelprize.org. Consultáu'l 6 de febreru de 2009.
  8. «Cráter llunar Born» (inglés). Gazetteer of Planetary Nomenclature. Flagstaff: USGS Astrogeology Research Program.
  9. Web de jpl. «(13954) Born».

BibliografíaEditar

  • Born, Max, My Life: Recollections of a Nobel Laureate. Taylor & Francis, London, 1978.
  • Albert Einstein; Max y Hedwig Born (1999). Correspondencia. Sieglu XXI. ISBN 9789682309205.

Enllaces esternosEditar