Abrir el menú principal
El Carl-Zeiss-Planetarium en Jena, Alemaña, el más vieyu planetariu del mundu (semeya del añu 1926).
Planetariu Municipal Agrimensor Germán Barbato, Montevidéu, Uruguái; l'equí aludíu foi'l primer planetariu de Llatinoamérica, abiertu en 1955, y anexu al Zoolóxicu Villa Dolores (ta asitiáu nel barriu montevideano del mesmu nome, Villa Dolores).
Un proyeutor típicu nel planetariu de Berlín.
Planetariu Omar Khayyam en Nishapur, Irán.

Un planetariu ye un llugar onde se realicen presentaciones astronómiques dedicáu a la divulgación pal públicu polo xeneral, y nel que ye posible reparar recreaciones del cielu nocherniegu en diversos llugares de la Tierra y en distintos momentos del añu.

De normal un planetariu consta d'una pantalla de proyeición en forma de cúpula, y un proyeutor planetariu móvil capaz de proyeutar les posiciones d'estrelles y planetes que se deseya amosar.

HistoriaEditar

 
Planetariu Humboldt, proyeutor planetariu marca Zeiss Modelu Mark III modificáu.

Atribuyir a Arquímedes el méritu de tener un primitivu planetariu col que podía predicir el movimientu del Sol, la Lluna y los planetes.

En 1919 Walther Bauersfeld, un constructor de la fábrica Carl Zeiss en Jena (Alemaña) empezó a investigar sobre la idea de proyeutar un cielu estrelláu nel techu d'una cúpula. Cuatro años dempués, en 1923 realizar na cúpula de la fábrica'l primer espectáculu planetariu del mundu.

La casa Zeiss sigui esfrutando d'una importante cuota de mercáu nel campu de los proyeutores pa planetariu.

Planetarios per rexónEditar

Planetarios n'EuropaEditar

Los planetarios más grandes n'Europa (cúpula con más de 23 metros de diámetru), son: Bruxeles (B), Praga (CZ), Jena (D), Copenhague (DK), Valencia (Y), Atenes (GR), Budapest (H), Chorzów (PL), Lisboa (P), Moscú (RUS), San Petersburgu (RUS), Estocolmo (S) y Kiev (UA).

Los planetarios más conocíos n'España atópase en Granada ([1]), Madrid ([2]), Pamplona ([3]), Valencia, Cuenca, Castellón y La Coruña ([4]).

Planetarios n'IberoaméricaEditar

Polo que respecta a Iberoamérica, en Chile atópase'l Planetariu de la Universidá de Santiago de Chile ([5]).

N'Arxentina el planetariu más modernu ye'l Planetariu de La Plata. El so sistema de proyeición dixital dexa non solamente amosar el cielu de cualquier llugar del mundu y en cualquier dómina, sinón qu'amás dexa viaxar escontra cualquier llugar del Universu. El sistema, provistu por Evans & Sutherland,[1] dispon de dos proyeutores 4K, sistema de soníu 5.1 y un domo de 17 metros de diámetru con capacidá pa 175 persones, que lo convierte n'unu de los más modernos de Suramérica. Tamién s'atopen el planetariu de Malargüe, el de la Ciudá de Buenos Aires, y el planetariu de la ciudá de Rosario.

En Méxicu, de los más sobresalientes atópense'l Planetariu Alfa, según el Planetariu de Puebla "Germán Martínez Hidalgo", que fomenta la cultura científico y tecnolóxico al traviés de les sos instalaciones. Cuenta con teunoloxía de punta a nivel internacional y ye unu de los más grandes del mundu. De manera interesante, dende 2012 inauguróse'l primeru de los 4 nodos que conformen la Rede de Planetarios de Quintana Roo, siendo'l primeru d'ellos Yook ol Kaab, na Ciudá de Chetumal; el segundu: Ka' Yok', allugáu na ciudá de Cancún, inauguráu en 2013; el terceru: Cha´an Ka´an, na Isla de Cozumel (con teunoloxía 3D) y Sayab, en Sablera del Carmen, dambos abiertos al públicu dende 2016. Los 4 nodos, forníos con sistema Digistar5, dependen del Gobiernu de Quintana Roo, al traviés del Conseyu Quintanarroense de Ciencia y Teunoloxía y representen l'esfuerzu más ambiciosu nun solu estáu n'América Llatina.

En Bogotá atópase'l Planetariu Distrital ([6]), el más grande del continente y el segundu más grande del Mundu.

El Planetariu Humboldt ta alcontráu en Caraques, Venezuela. Empecipióse la so construcción el 15 de xineru de 1959 so la direición del so diseñador, l'arquiteutu venezolanu Carlos Guinand Sandoz (Caraques 1917Caraques 1963).[2] Inauguróse'l 24 de xunetu de 1961, y les sos instalaciones cunten con una cúpula de 20 metros de diámetru y un proyeutor planetariu marca Zeiss, modelu Mark IV (modificáu).[3]

Planetarios n'ÁfricaEditar

  ArxeliaEditar

  ExiptuEditar

 
Alexandría: Planetarium Science Center, abiertu en 2001.

  EtiopíaEditar

  GhanaEditar

  LibiaEditar

  MarruecosEditar

  NixeriaEditar

  SudáfricaEditar

  TuniciaEditar

Planetarios n'América del NorteEditar

  Estaos XuníosEditar

  MéxicuEditar

 
Distritu Federal: Planetariu Luis Enrique Erro, abiertu en 1967.
 
Monterrey: Planetariu Alfa, abiertu en 1978.

Planetarios n'América Central y el CaribeEditar

  BahamasEditar

  Costa RicaEditar

 
San José: Planetariu de San José, abiertu en 2005.

  CubaEditar

  HonduresEditar

  Trinidá y TobaguEditar

Planetarios d'América del SurEditar

  ArxentinaEditar

 
Planetariu Galiléu Galilei de Buenos Aires, inauguráu en 1967.

  BoliviaEditar

  BrasilEditar

 
São Paulo: Planetariu do Ibirapuera - Planetariu Prof. Aristoteles Orsini, abiertu en 1957.
 
São Paulo: Planetarium do Carmo, abiertu en 2005.
 
Porto Alegre: Planetário Professor José Batista Pereira, abiertu en 1972.
 
Fortaleza: Planetariu Rubens de Azevedo - Centru Dragao do Mar d'Arte y Cultura, abiertu en 1999.

  ChileEditar

  ColombiaEditar

 
Medellín: Planetariu Jesús Emilio Ramírez González, abiertu en 1984.

  EcuadorEditar

  ParaguáiEditar

  PerúEditar

 
Venezuela: Planetariu Muséu de los Neños de Caraques, Planetariu Humboldt y Planetariu Simón Bolívar.

  UruguáiEditar

  VenezuelaEditar

Planetarios n'AsiaEditar

  XapónEditar

Planetarios n'OceaníaEditar

  AustraliaEditar

  GuamEditar

  Nueva ZelandaEditar

Planetarios informáticosEditar

 
Stellarium, un programa de software llibre de simulación de planetarios.

Dellos programes d'ordenador dexen asemeyar la posición nel cielu de les estrelles y planetes. Ente los más conocíos atópense los programes de códigu llibre: Celestia, Stellarium y NightShade; non-llibre pero igualmente gratuitu Winstars; y de pagu Starry Night.

Ver tamiénEditar

ReferenciesEditar

Enllaces esternosEditar