Abrir el menú principal

Back to the Future

película de 1985 dirixida por Robert Zemeckis

Back to the Future (embrivida como BTTF, polos sos sigles n'inglés) ye una película de ciencia ficción y comedia de 1985 empobinada y escrita por Robert ZemeckisBob Gale tamién collaboró como guionista—, producida por Steven Spielberg y protagonizada por Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Lea Thompson, Crispin Glover y Thomas F. Wilson. La trama rellata les aventures de Marty McFly, un adolescente que ye unviáu por fuercia tras nel tiempu de 1985, la so dómina, a 1955. N'alteriando los sucesos asocedíos en 1955, específicamente aquellos nos que los sos padres conociéronse y namoraron, Marty tien d'intentar axuntar a los sos padres de nuevu p'asegurar la so propia esistencia.

Back to the Future
Datos
Títulu orixinal Back to the Future
Xéneru cine de ciencia ficción Traducir, cine d'aventures, cine de comedia Traducir, cine adolescente y cine fantástico Traducir
País d'orixe Estaos Xuníos
Añu 3 xunetu 1985
Idioma orixinal inglés
Duración 116 min.
Ficha téunica
Direición Robert Zemeckis
Producción Bob Gale y Neil Canton
Guión Robert Zemeckis y Bob Gale
Música Alan Silvestri
Fotografía Dean Cundey
Edición Harry Keramidas
Repartu Christopher Lloyd, Lea Thompson, Crispin Glover, Michael J. Fox, Thomas F. Wilson, Marc McClure, Wendie Jo Sperber, James Tolkan, Norman Alden, George DiCenzo, Frances Llee McCain, Will Hare, George Buck Flower Traducir, Billy Zane, Casey Siemaszko, Claudia Wells, Courtney Gains, Huey Lewis and the News, Jason Hervey, Jason Marin, Maia Brewton, Huey Lewis, J. J. Cohen, Donald Fullilove y Charles L. Campbell
Ver llista completa
Compañíes
Productora Amblin Entertainment Traducir y Universal Studios
Distribuidora Mokép Traducir
Costu 19 000 000 dólares de los Estaos Xuníos
Recaldación 381 109 762 $
Back to the Future Back to the Future Part II
Enllaces esternos
Ficha n'IMDb
Ficha en FilmAffinity
Web oficial
Cambiar los datos en Wikidata

Zemeckis y Gale escribieron el guión una vegada qu'esti postreru cavilgó sobre la posibilidá d'habese fechu amigu del so padre si ambos asistieren a la mesma escuela.[1] Dellos estudios refugaron el llibretu hasta que la producción Romancing the Stone (1984), dirixida por Zemeckis, algamó l'ésitu en taquilla. Tres esto, Universal Pictures dio lluz verde al proyeutu, tando Spielberg como productor executivu.[2] De primeres, convidar al cantante canadiense Corey Hart por que realizara les audiciones correspondientes pal rol estelar de McFly, pero refugó la propuesta;[3] de forma similar, Eric Stoltz participó nes pruebes de seleición pal mesmu papel, xusto cuando Michael J. Fox topábase ocupáu na producción de la serie televisiva Family Ties. Sicasí, mientres el rodaxe, los productores decidieron que Stoltz nun yera'l fayadizu pal rol, asina que Fox nuevamente consideró encarnar a Marty McFly, ingeniándoselas pa poder participar tantu en Back to the Future como en Family Ties.[2] Esti tipu de retrasos na producción fixo que se regrabaran delles escenes mientres la posproducción de la cinta, con tal de poder estrenala'l 3 de xunetu de 1985.

Tres el so estrenu, Back to the Future convertir na película más esitosa d'esi añu, al recaldar más de 380 millones USD en tol mundu y llograr crítiques positives na so gran mayoría.[4][5] Coles mesmes, fíxose acreedora a un premiu Hugo na categoría de «Meyor producción dramática» y un galardón Saturn como «Meyor película de ciencia ficción», amás de delles nominaciones a los premiu Óscar y Globo d'oru.

Inclusive, a manera de legáu, Ronald Reagan llegar a mentar nel Discursu del Estáu de la Unión de 1986,[6][7] ente que, en 2007, la Biblioteca del Congresu escoyer pa ser caltenida nel National Film Registry y, finalmente, en 2008 el American Film Institute catalogar como la décima meyor película de ciencia ficción de tolos tiempos nel so llistáu AFI's 10 Top 10. L'ésitu de Back to the Future dio llugar a la producción d'una triloxía de películes, completada por Back to the Future II (1989) y Back to the Future III (1990), según a la creación d'una serie animada y l'establecimientu d'una atraición pa un parque temáticu (Back to the Future: The Ride).

En 2010, pa conmemorar los sos primeros venticinco años de llanzamientu, la cinta orixinal pasó por un procesu de remasterización con tal de ser estrenada de nuevu en delles sales de cine selectes de Reinu Xuníu (1 d'ochobre de 2010),[8] Estaos Xuníos (23 d'ochobre),[9] y Canadá (23 d'ochobre),[10] pa rematar esi añu en Méxicu (5 de payares).[11][10] El reestreno coincidió cola edición d'aniversariu Back To The Future 25th Anniversary pa los formatos de videu DVD y Blu-ray.[12] El 13 de xineru de 2011 volvió estrenase igualmente n'Arxentina, convirtiéndose na sesta película con mayores ingresos nesi país nesi únicu día.[13] Díes dempués, en febreru d'esi mesmu añu, esibir nel Dixital Film Festival de Canadá en formatu d'alta definición al pie de otres películes similares.[14]

En 1989, llanzóse un videoxuegu basáu na primer película desenvueltu por Beam Software y distribuyíu por LJN pa la consola NES (Nintendo Entertainment System). El xuegu foi criticáu tantu pol so xugabilidá como pol fechu de que nun tenía demasiada rellación cola película. Fíxose una remortina d'este mesmu xuegu llixeramente cimeru pa la mesma consola.

ArgumentuEditar

1985Editar

La hestoria empieza en 1985 con Marty McFly, un mozu normal de diecisiete años d'edá que vive con la so familia na ficticia Hill Valley, California. El so padre ye un home fracasáu, cobarde y de poco calter con un emplegu mal pagu onde tien que soportar los constantes abusos del so xefe, Biff Tannen, quien dende l'institutu fíxo-y la vida imposible. Coles mesmes, unu de los sos tíos tien antecedentes penales y foi arrestáu en múltiples ocasiones y la so familia tien munches deldes. El 25 d'ochobre d'esi añu, Marty visita la casa del so amigu, un científicu excéntrico llamáu Dr. Emmett L. Brown, anque «Doc» (como usualmente llámalu Marty) nun s'atopa ellí. Poco antes enterárase per mediu d'un noticieru televisivu de que daquién robara plutoniu. Al entrar na casa de Doc, patisca la so monopatín y este impacta con una caxa que contién plutoniu que se topa oculta debaxo de la cama del científicu, anque Marty nun se decata. Poco dempués, recibe una llamada de Doc pidiéndo-y axuntase con él a la 1:13 a. m. nel estacionamiento del Twin Pines Mall. Una vegada que confirma la xunta con Doc, Marty parte escontra la escuela.

 
Unu de los principales pasatiempos de Marty ye prauticar el patinaxe. Sobre'l so monopatín, treslládase usualmente d'un llugar a otru en Hill Valley.

Al llegar al institutu, atopar cola so novia Jennifer Parker (interpretada por Claudia Wells), quien lu informa qu'el Sr. Strickland —direutor del institutu, interpretáu por James Tolkan— lo ta buscando. Dempués de qu'ésti los atopara y sancionar por llegar tarde a la escuela, Marty axuntar cola so banda musical The Pinheads pa audicionar y tocar mientres el baille de la escuela, sicasí son refugaos por cuenta de que tocaben «demasiao ruidosu». Dempués, Marty dir con Jennifer a la Plaza de la Corte, onde se sientan nun bancu pa darréu besase. Nesi intre, una muyer atayar pa da-y a Marty un folletu nel que s'esplica una campaña llevada a cabu pa reparar la torre del reló, que quedó inservible desque-y cayó un rayu a les 10:04 p. m. del 12 de payares de 1955. Jennifer vase depués a casa de la so güela y Marty guarda'l folletu nel bolsu.

Una vegada que'l mozu llega al so llar, sosprender al dase cuenta de que l'automóvil de la so familia ta fechu añicos por culpa de Biff, quien tuvo un accidente contra un poste de lluz, mientres lo conducía esa mañana. Ende mesmu atópase con Biff amonestando a George por non alvertilu de que l'automóvil nun yera resistente y amedranándolo sobre cuestiones de trabayu. Tres esto, Biff retirar de forma prepotente de la casa de los McFly y la familia da en cenar. Nesi momentu, Lorraine (la madre alcohólica de Marty y esposa de George) comenta que ta mal vistu ante la sociedá que les moces busquen novios, daqué que nun asocedía na so mocedá. Igualmente, fala sobre'l so primer besu con George mientres el Baille del encantamientu sol mar», sorrayando que'l destín xunir desque'l so padre (el güelu de Marty) pilló col so coche a George que foi lo que causó'l so novialgu.

Marty quédase dormíu acabante cenar y escaezse de la so xunta con Doc. Sicasí, ésti lláma-y por teléfonu pa suxuri-y que se lleve consigo una cámara de videu al llugar alcordáu. Una vegada que'l mozu llega, Doc pídelu que filme refechamente'l so nuevu inventu, una máquina del tiempu construyida a partir d'un cambéu nun automóvil DeLorean DMC-12, que tien d'algamar una velocidá media de 88 milles per hora[nota 1] pa poder viaxar al traviés del tiempu.

Pa probar qu'el DeLorean realmente podía viaxar nel tiempu, Doc optó por unviar al so perru un minutu al futuru. Cuando la máquina sume del llugar dexando solamente atras de sigo dos llargues lineas de fueu a manera de derrape, el científicu celebra con terrible felicidá'l so llogru. Darréu, esplícalu con más detalle a Marty el funcionamientu de la máquina, diciéndo-y que'l viaxe nel tiempu asocede gracies a un dispositivu primordial conocíu como flux capacitor.[nota 2] Sicasí, hai un inconveniente; el flux capacitor rique d'una cantidá d'enerxía llétrica equivalente a 1,21 jigowatts,[nota 3] la cual xenérase per mediu d'una reaición nuclear que xenera la dispersión del fluxu temporal, que Doc pretende llevar a cabu por aciu l'usu de plutoniu. Nun pequeñu tecláu de la máquina del tiempu, Doc introduz la fecha 5 de payares de 1955, que resulta ser el día en que se-y vieno a la mente la idea del condensador. Dempués d'amestar el plutoniu nun pequeñu compartimientu traseru, un grupu de terroristes libios apaecen na escena a bordu d'una furgoneta y maten a Doc a tiros con una AK-47, xusto enfrente de Marty quien repara perplexu dende'l sitiu onde permanez ocultu, una y bones el Doc llogró'l plutoniu d'ellos. Pa escapar del peligrosu alcuentru, Marty xubir al DeLorean y n'encendiendo por fuercia el mecanismu del condensador de fluxu, el vehículu algama una velocidá de 88 milles per hora y viaxa nel tiempu trenta años al pasáu, específicamente a la fecha que primeramente Doc afitara col tecláu.

1955Editar

En viaxando nel tiempu a bordu del DeLorean, Marty apaez nel Twin Pines Ranch —en 1985 resulta ser el Twin Pines Mall—, estrellándose contra l'establu de la granxa, lo cual provoca que la familia que mora ende espiértese sollertada pol estrueldu y sala del so llar pa ver qué asocediera. Dempués de ver al rapazu nun traxe antirradiactivo, asumen que se trata d'un alienígena, una y bones el fíu del granxeru traía consigo una historieta de ciencia ficción con un personaxe na portada paecíu a él. Entós, el dueñu de la granxa empieza a dispara-y al nuevu cola so escopeta pero falla, y esti postreru llogra escapar, arollando col DeLorean unu de los pinos de la granxa. Darréu, escuende'l DeLorean detrás d'un gran lletreru pela rodiada de Hill Valley y enfusar na ciudá.

Al llegar a Hill Valley, Marty decatar de dellos cambeos al respeutive de la dómina de la que provien. De momentu, allega a buscar al Doc d'entós con tal de pescudar cómo tornar a la so dómina. Sicasí, antes entra a un café y atópase col so padre de mozu. Ésti abandona'l llugar pocu dempués al ser fadiáu por Biff. Marty decide siguilo de manera discreta hasta que se detien frente a un árbol, que engata pa reparar al traviés de la ventana de la so recámara a una moza Lorraine. Por fuercia, George cayer del árbol y, poco primero de ser pilláu por un vehículu conducíu pol padre de Lorraine, ye salváu por Marty qu'a cambéu recibe l'impactu y queda esmorecíu nel llugar. El fechu provoca una alteración na forma en que se conocieron Lorraine y George, lo cual pasa de primeres inalvertida pal mozu. Lorraine ayudar llevándolo dientro de la so casa por que se recuperara del accidente. Al espertar, llamar diciéndo-y «Calvin Klein» creyendo que ye'l so nome pos lu lleva grabáu nos sos calzoncíos. Darréu, alleguen a cenar, pero cuando Lorraine intenta seducir a Marty, dafechu respigáu ante les insinuaciones de la so madre, ésti opta por despidir se de la familia y buscar a Doc. Al llegar a casa de Doc, el científicu nun-y cree sobre'l viaxe nel tiempu yá que aquel día apenes se-y asocediera la idea de la máquina del tiempu. Nun ye sinón hasta que Marty revéla-y la forma en qu'imaxinó'l condensador cuando convence al Doc y decide ayudar indicándo-y que nun tien de falar con naide más si nun quier alteriar el so pasáu y provocar cambeos nel so futuru. Marty saca una fotografía d'ente les sos pertenencies onde apaez retratada la so familia, decatándose de qu'el so hermanu mayor Dave empieza a sumir de la imaxe adulces, lo cual Doc asume que se debe a que los padres de Marty enxamás se casaron y polo tanto Marty y los sos hermanos nun esistieron. Tres esto, alleguen al llugar onde Marty despintó'l DeLorean y llévense consigo'l vehículu al llaboratoriu del científicu. Dempués de mirar la grabación del primer viaxe nel tiempu cola máquina, Doc sosprender al escuchar que se precisen 1,21 jijowatts pa realizar el viaxe nel tiempu, yá que nun hai nada conocíu nesa dómina que seya capaz de xenerar tal enerxía, cola esceición d'un rayu. Nesi momentu, Marty saca'l folletu de la torre del reló y afaya que nél se detalla qu'un rayu cayería xusto la próxima selmana, coincidiendo col Baille del encantamientu sol océanu, que representa la única oportunidá por que los sos padres namórense y tou vuelva a la normalidá en 1985.

Al llunes siguiente, Marty y Doc alleguen a la escuela y el primeru presénta-y al científicu a los sos padres. Doc diz-y que tien d'esistir una forma de faer que dambos se conozan y Marty recuerda'l baille. Pa cumplir el so propósitu de que George y Lorraine namorar nel baille, Marty intenta en repitíes ocasiones que George convide a salir a Lorraine pero ésti niégase yá que tarrez ser refugáu, auníu al fechu de que Biff tamién ta interesáu nella. Por cuenta de esto, Marty confronta a Biff pero nesi momentu'l direutor de la escuela detener; depués, Marty voltiar escontra onde taba George, pero ésti haise retiráu del llugar. Ante la renuencia de George, Marty decide tomar midíes más drástiques y, aprovechando que sabe qu'el so padre ye un fanáticu de la ciencia ficción, amarutar col traxe antirradiactivo que traía p'asonsañar a un ser estraterrestre y asina amenacialo na so casa mientres duerme. Nel actu, Marty miénte-y a George diciéndo-y que la so verdadera identidá ye la de «Darth Vader, del planeta Vulcano», y utilizando el so walkman oblíga-y a escuchar música de heavy metal —una de les escenes más notables del filme qu'alude a Star Wars y Star Trek—. Apavoriáu pol alcuentru col supuestu estraterrestre, George convida a Lorraine a la mañana siguiente pero, nesi intre, Biff apaez y atayar mientres parolen. Nuevamente Marty interfier y cafiante a Biff empezando una engarradiella con él. Marty llogra fuxir, anque Biff escorrer por tola plaza de la ciudá a bordu del so automóvil. A la fin, en siendo safaos por Marty, Biff estrellar contra un camión aparcáu que tresporta cuchu. A pesar de los sos esfuercios, la fazaña de Marty fai que Lorraine namórese entá más d'él dexando ensin posibilidaes a George. Ante esto, el mozu entama decepcionala xusto na nueche del baille.

 
La simbólica torre del reló, en Hill Valley, llugar sobre'l cual cai'l rayu qu'ayuda a Marty a tornar a la so dómina; na película, el rayu ye enriáu por aciu un gran electrodu escontra'l DeLorean, colo que se xenera l'abonda cantidá d'enerxía como p'activar el condensador de fluxu del coche y poder viaxar al futuru.

Na nueche del baille, Marty lleva a la so madre nel automóvil de Doc ya intenta «esforcexar» con ella. D'alcuerdu a lo entamao, George tien d'apaecer nesi momentu y rescatala. Sicasí, Lorraine besa a Marty y de siguío Biff apruz la escena y saca al mozu del automóvil, ordenar a los so colegues que lu zarren nel maleteru del automóvil de la banda que tocaba nesi momentu nel baille. Visiblemente retrasáu, George llega al llugar y, suponiendo que ye Marty quien s'atopa nel interior del vehículu, afaya a Biff acosando a Lorraine. George ordenar a Biff que dexe en paz a Lorraine, pero ésti atacar torciéndo-y el brazu y emburriando a Lorraine cuando ésta intenta ayudar a George. Ante esto, George se enfurece y noquia a Biff dexándolo inconsciente. Darréu, George y Lorraine entren al institutu pa xunise al baille. Mentanto, Marty llogra escapar del maleteru onde se topaba zarráu y afaya que los sos hermanos siguen sumiendo de la fotografía que trai consigo. Aquel día, el baille ta por terminar y los sos padres entá nun se dieron el so primer besu como asocediera orixinalmente. Aprovechando que'l guitarrista de la banda mancóse la mano y nun puede siguir tocando nel baille, Marty integrar a la banda y allega al baille. Finalmente, los sos padres bésense y la fotografía restablezse. Antes de despidise, Marty toca'l cantar «Johnny B. Goode» a un ensame de mozos qu'inda taben na dómina del xéneru doo wop —nel momentu que el mozu viaxeru atópase tocando colos demás miembros de la banda del baille, Marvin Berry, el líder del grupu musical, realiza una llamada telefónica al so primu, quien resulta ser Chuck Berry, el compositor ya intérprete «orixinal» de dicha melodía—.[15] Apenado pol fechu de tocar un cantar de rock and roll nuna dómina na qu'inda nun esistía dichu xéneru, dir del baille non ensin antes despidise de los sos padres pa depués axuntase con Doc y preparar la so torna al futuru.

Marty tarda un pocu en llegar, mientres Doc atópase iguando dellos cables pa utilizalos nel DeLorean y llevar a cabu'l viaxe al futuru. Xusto cuando'l mozu ta llistu pa partir, Doc afaya una carta dientro de la so gabardina, na cual el mozu escribió los detalles de la muerte del científicu a manos de los libios. Doc rehúsa de disponer de dicha información y ruempe la carta ensin lleela. Nesi momentu, un árbol cai y desconecta unos cuantos cables, polo cual Doc pon los restos de la carta dientro del so abrigu y cuerre pa iguar el desperfecto. El rapazu intenta fala-y sobre los sucesos futuros, pero la so oportunidá s'opaca por cuenta de cuestiones de tiempu. Atayáu por Nun poder sollertar al científicu de la so inminente muerte a manos de los terroristes libios, Marty configura los circuitos del tiempu pa dir unos diez minutos antes del momentu nel que partió del estacionamiento del Twin Pines Mall. Tres una serie d'accidentes rellacionaos col cableaxe, Doc llogra reconectarlos a los terminales, xusto nel momentu que el rayu impacta la torre del reló, colo que consigue qu'el DeLorean viaxe de regresu al futuru.

De vuelta a 1985Editar

El mozu torna diez minutos antes de la so partida orixinal, sicasí'l DeLorean apágase. Mientres intenta de manera precipitada arrincalo, los libios apaecen nel estacionamiento del «Lone Pine Mall» (un cambéu de nome por cuenta de que Marty arolló unu de los pinos ximielgos» cuando viaxó a 1955) y ésti nun tien más opción qu'escondese. Los eventos pasaos vuelven repitise esactamente de la mesma forma que de primeres, y los terroristes libios dispárenlu a Doc. Cuando se van escorriendo al so yo del pasáu, Marty allega onde s'atopa'l cuerpu inmóvil del científicu y cree que nun pudo torgar la so muerte. Sicasí, ésti llevántase y abre el so traxe antirradiactivo, revelando un chalecu antibales y amuésalu al nuevu la carta que lu escribiera va trenta años, faciéndo-y entender que la lleera nel pasáu.

Darréu, Doc lleva al nuevu viaxeru hasta la so casa, pa depués dirixise al 21 d'ochobre de 2015. A la mañana siguiente, Marty decatar de que la so casa ye distinta, muncho más luxosa y ordenada. Poco dempués, lleguen los sos padres y ésti coménta-yos que vense más nuevos y felices de lo qu'él recordaba. Asina mesmu, llega Biff, qu'agora ye un mecánicu automotriz y entaínase a apurri-y una novela que'l padre de Marty escribiera. El mozu sale de la casa y atopa una carroceta nueva na so cochera, la mesma que deseyaba antes de partir al pasáu. De sópitu, apaez Jennifer y suxúre-y que dambos tendríen de salir a estrenala. Na escena siguiente, Doc remanez y diz-yos a dambos que tienen d'acompañalo, pos los alvierte que los sos fíos van tar en problemes mientres el futuru. Toos xuben al DeLorean y Marty comenta que nun hai l'abondu tramu de cai p'algamar la velocidá de 88 milles per hora; sicasí, Doc señala qu'eso nun ye importante. L'automóvil empieza a suspendese, pa depués dar la vuelta y sumir nel aire. La trama sigue en Back to the Future II.

InfluenciesEditar

D'alcuerdu a Gale, la película The Time Machine, la serie de televisión The Twilight Zone y el cuentu «El ruiu d'un truenu» fueron elementos qu'influyeron significativamente na concepción de Back to the Future. Nes sos propies pallabres: «[...] Recuerdo escribir una hestoria sobre viaxes nel tiempu, posiblemente cuando taba en novenu grau, que foi inspirada por 'El ruiu d'un truenu'. Na universidá, lleí munches obres de Robert Silverberg y la so novela Up the Line causó una gran impresión en mi. Fixo interesar dafechu na 'paradoxa de duplicación'».

Igualmente, les historietes de DC Comics sirvieron d'inspiración pa la trama, pos hestories como «What If Krypton Never Exploded?» —trad. lit: «¿Qué fuera si Krypton enxamás esplotara?» o «What if Lois Lane Married Lex Luthor?» («¿Qué fuera si Lois Lane casárase con Lex Luthor?»)— yeren del presto tantu de Gale como de Zemeckis cuando yeren nuevos. Adicionalmente, el primeru reveló que la producción Qué bellu ye vivir, de Frank Capra, y l'hestoria «A Christmas Carol», de Charles Dickens, influyeron na película. Sicasí, reparar una mayor influyencia de toos estos nes continuaciones de Back to the Future.[16]

Repartu principalEditar

  • Michael J. Fox como Marty McFly: el protagonista de la película. L'actor foi la primer opción pa interpretar al nuevu viaxeru nel tiempu, sicasí Fox taba comprometíu nesi intre col programa Family Ties.[17] Les siguientes opciones de Zemeckis yeren los actores C. Thomas Howell y Eric Stoltz, respeutivamente. Esti postreru impresionara a los productores cola so participación como Roy L. Dennis en Mask —la cual entá nun s'estrenara— polo que foi contratáu p'asumir el papel de Marty.[18] Sicasí, en plena etapa de rodaxe, los direutores despidieron a Stoltz al sentir que nun yera afechu pal papel. Per otra parte, Fox finalmente tuvo disponible pa grabar el filme una vegada que Stoltz dexar, so delles condiciones (vease la seición Rodaxe pa más información). Una vegada que l'actor lleó'l guión, quedó esteláu cola trama y amosóse impresionáu pola sensibilidá de Zemeckis y Gale al despidir a Stoltz, pos con too y con eso «falaben perbién d'él».[2] Otres celebridaes consideraes pal rol fueron el cantante canadiense Corey Hart —a quien los cineastes convidaron a realizar una sesión de prueba; sicasí ésti refugó la propuesta—,[3] y los actores C. Thomas Howell y Ralph Macchio —quien creyó que la película trataba namái sobre «un mozu, un carru y cápsules de plutoniu»—.[19] Adicionalmente, Johnny Depp y John Cusack realizaron una prueba de casting pa esti rol.[20]
  • Christopher Lloyd como Emmett «Doc» Brown: el científicu que llogra establecer los viaxes nel tiempu y meyor amigu de Marty McFly. Lloyd foi escoyíu dempués de que la primer opción de los direutores, John Lithgow, nun tuviera disponible.[2] Igualmente, l'actor Jeff Goldblum foi consideráu pal rol.[21] En trabayando col actor na película Les aventures de Buckaroo Banzai (1984), el productor Neil Canton suxurió que Lloyd yera una opción fayadiza pal rol. Nun principiu, Lloyd refugó'l papel, pero camudó de paecer una vegada que lleó'l guión, amás de la persistencia de la so esposa por qu'actuara na película. Mientres el rodaxe, Lloyd improvisó delles escenes,[22] inspirándose primordialmente nel científicu Albert Einstein y el compositor Leopold Stokowski.[23] Como detalle adicional, Brown pronuncia la pallabra «gigawatts» como «jigowatts», una y bones ésta yera la forma na qu'un físicu pronunció dicha pallabra mientres una xunta que tuvo con Zemeckis y Gale, al momentu de revisar el guión.[24][25]
  • Crispin Glover como George McFly: padre de Marty y maríu de Lorraine. Zemeckis díxo-y a Glover qu'improvisara dellos de los xestos nerds de George,[nota 4] según les sos manos trémboles. El direutor bromiaba con frecuencia al respeutu al dicir: «tuvi que faelo entrar en razón n'incontables ocasiones pos Crispin taba somorguiáu nun 50% de les vegaes na so interpretación del personaxe».[2] A pesar d'interpretar al padre de Marty, na vida real, Glover ye cuasi trés años más nueva que Fox.
  • Lea Thompson como Lorraine Baines McFly: madre de Marty y esposa de George. Thompson foi escoyida por cuenta de que protagonizara xuntu con Stoltz la película The Wild Life. El maquillaxe qu'utiliza mientres les primeres escenes del filme, mientres 1985, tomó cerca de tres hores y media pa faela ver como si tuviera 47 años d'edá, cuando nesi entós tenía 23.[26] De manera similar al casu de Glover, a pesar d'interpretar a la madre de Marty, Thompson nació nel mesmu añu que Fox pos l'actor ye mayor qu'ella, por tan solo diez díes.
  • Thomas F. Wilson como Biff Tannen: l'antagonista central de la película y bravucón de la escuela a la que garrasti George. Wilson foi consideráu por cuenta de que la opción inicial, J. J. Cohen, nun yera bien convincente al interpretar el papel del bravucón al que s'enfrentaría Stoltz.[2] Cohen foi recontratado pa formar parte como unu de los esbirros de la peada de Biff. En casu de que Fox fuera contratáu dende un entamu, probablemente Cohen resultara escoyíu pal papel, pos tenía la ventaya de que yera muncho más alto que Fox, un contraste qu'ayudaría a faer más convincente la inferioridá de Marty al respeutive de Biff.[24]

DoblaxeEditar

Respeuto al doblaxe n'español, pa Back to the Future realizáronse dos doblaxes distintos; unu d'ellos producíu en Barcelona pa la versión d'España,[27] ente que'l doblaxe pa Hispanoámerica efeutuar en Los Angeles, California.[28] Cabo señalase que na traducción ibérica xeneráronse cambeos en dellos diálogos al respeutive de la cinta orixinal, una y bones el llamatu que Marty recibe de la so madre ye referíu como «Levi Strauss»[28] en llugar del «Calvin Klein» orixinal. Esto non yá aplica a la traducción ibérica, yá que tamién la conversación de la mesma escena modificóse parcialmente en países como Francia onde'l llamatu foi «Pierre Cardin». Esti cambéu deber a que na década de 1980 Calvin Klein nun yera una marca conocida n'Europa. Los cambeos de diálogos estender a los países nos que la cinta distribuyóse y pa los cualos realizóse una traducción nel idioma de la rexón correspondiente.[29]

PreproducciónEditar

Redaición del guiónEditar

Robert Zemeckis y Bob Gale, a lo postrero direutor y productor de Back to the Future, yá s'interesaren alrodiu de la idea de faer una película sobre viaxes nel tiempu, magar nun consiguieren trazar cual podría ser el conceutu central pa una película d'esi tipu.[30] El xerme de la idea surdió cuando Gale visitó a los sos padres, en San Luis, Misuri, dempués del estrenu de la sátira cinematográfica Used Cars (Frenos rotos, coches llocos n'España y Autos usaos en Hispanoamérica; 1980), que escribió y produció. Yá en casa de los sos padres, allegó al suétanu y atopó l'anuariu de la preparatoria del so padre, enterándose de que fuera'l presidente de la so respeutiva clase de graduación. Nesi momentu, quedóse pensando nel presidente de la so propia clase, un compañeru col que nun convivió enforma.[18] Asina, cuestionóse si'l so padre y él habríense vueltu amigos si ambos asistieren a la mesma escuela xuntos. Una vegada que tornó a California, cuntó-y el tema a Robert Zemeckis, direutor de Used Cars.[1] Comenenciudu nel conceutu, Zemeckis pensó amás nuna madre de familia que se quexaba de nunca besar a nengún mozu na so escuela, siendo qu'en realidá yera más bien promiscua na so mocedá.[2] Dambos presentaron el proyeutu a Columbia Pictures, y llegaron a un alcuerdu col estudiu, en septiembre de 1980, pa concluyir un llibretu.[1]

 
Nos primeros borradores, plantegóse que Marty precisaría los poder d'una esplosión atómica pa viaxar nel tiempu, a bordu d'un refrixerador. El conceutu central del viaxe nel tiempu surdió a principios de los años 1980, cuando'l productor Bob Gale visitó al so padre y pensó nes posibilidaes de conocese si pertenecieren dambos a la mesma xeneración.[18]

Pa ellaborar el guión, Zemeckis y Gale valir d'un sistema de fiches indicadores, que anotábense en pequeños papeles y amestábense a un tableru na oficina d'esti postreru, pa resaltar determinaes escurres clave.[31] Decidieron asitiar la trama en 1955 pos calcularon que, d'esa forma, un mozu de diecisiete años d'edá viaxaría nel tiempu, trenta años tres (dende 1985) pa conocer a los sos padres cuando estos tuvieren la so mesma edá. Amás, teníen conocencia de que nesa dómina sobresalieron aspeutos como'l estatus de los mozos como un elementu cultural notable, la nacencia del rock and roll y l'espansión de los primeres suburbios n'Estaos Xuníos, que ayudaríen al desarrollu de la trama.[32]

De primeres, pensóse que la máquina pa viaxar nel tiempu fuera una cabina, construyida a partir d'un vieyu refrixerador —en tratamientos iniciales del guión, la máquina yera un dispositivu láser allugáu nun cuartu—. Sicasí, Zemeckis yera consciente de que los neños quiciabes empezaríen a zarrase en refrixeradores pa emular el viaxe nel tiempu, polo que perseveraron n'atopar meyores idees hasta que llegaron a la conclusión de que sería más lóxicu que la máquina fuera móvil pa poder asina portala. A pesar de que s'evaluó que la máquina fuera un tractor oruga, por cuenta de la posibilidá de que'l vehículu viaxara a llugares onde nun hubieren caminos pavimentados,[33] finalmente optóse por escoyer el modelu de coche DeLorean DMC-12. La razón principal pa esta eleición foi que taba diseñáu de manera aparente pa incluyir la chancia sobre la familia de granxeros que lu confunden con un OVNI.[34]

Amás, Marty yera primeramente un Infraición de derechos d'autor vendedor clandestín de videos, pero l'estudiu refugar a aceptar esti conceutu yá que el protagonista nun podía ser daquién que vendía películes illegales.[35] Coles mesmes, el protagonista precisaba usar el poder d'una esplosión atómica nel allugamientu de pruebes de Nevada pa volver a la so dómina, pero la idea d'esta escena, que constituyiría los clímax orixinal, túvose tamién que refugar al resultar bien costosa la so producción.

Per otra parte, los guionistes nun topaben la forma de recrear la rellación amistosa ente Marty y Doc Brown de manera creíble asina qu'utilizaron l'amplificador xigante de guitarra como venceyu ente los dos; pa resolver la cuestión de l'atraición que siente la madre de Marty escontra'l so fíu, escribieron la llinia «Ye como si besara al mio hermanu». De la mesma, l'apellíu del antagonista Biff Tannen provien del executivu d'Universal Ned Tanen, que se portara agresivamente con Zemeckis y Gale mientres una xunta onde tiró al pisu'l llibretu de la comedia Llocos por ellos (I Wanna Hold Your Hand, 1978), escritu por Gale, al acusalo de ser «antisemita» inda cuando el guionista ye xudíu.[2] N'unu de los primeros borradores, cuando Marty toca la melodía de rock and roll nel baille, aníciase un polveru que eventualmente ye deteníu pola policía. Amás, la bébora Coca-Cola tenía un rol importante na trama: cuando Marty aconséyalu a Doc qu'esti refrescu ye'l que fai funcionar a la máquina, la hestoria camuda yá que al volver a los años 1980, atopar con que Doc inventó tou lo qu'hai al so alredor (destacando unos carros voladores) y amás ye'l fundador de Coca-Cola. Inclusive, el rock and roll nun esiste, asina que Marty tien d'empezar él mesmu la revolución cultural nos mozos de la so xeneración.[36] Tres la conclusión del primera guión de Back to the Future, n'abril de 1981, Columbia Pictures punxo la producción nun procesu turnaround;[nota 5] al respeutu, Gale comentó: «Pensaron [los productores] que yera una película amena, efusiva ya interesante, pero que nun tenía munchos elementos sexuales [...] Suxurieron que la lleváramos a Disney, pero decidimos ver si dalgunu de los otros estudios podría trate interesáu nel nuesu proyeutu».[1] A partir d'esi momentu, cada unu de los estudios de Hollywood, refugaba con frecuencia'l llibretu, a tal puntu que'l proyeutu detener por cuatro años; mientres dichu periodu, l'equipu de Back to the Future tuvo que reeditar el guión hasta en dos causes. Cabo señalase que, a principios de los años 1980, les comedies xuveniles populares en taquilla (tales como Fast Times at Ridgemont High y Porky's) yeren producciones con trames xubíes de tonu» y empobinaes a audiencies más adultes, razón pola cual el guión fuera costantemente refugáu, al ser consideráu como demasiao inocente».[2] A la fin, Gale y Zemeckis optaron por llevar el proyeutu a Disney, sicasí dixéronnos qu'una madre que se namoraba del so fíu nun yera una tema apropiada pa una película familiar sol sellu de Disney», d'alcuerdu a Gale.[1]

Inclusive, en dalgún momentu, Gale y Zemeckis pensaron n'aliase con Steven Spielberg, que produció Used Cars y Llocos por ellos, que fueron un fracasu en taquilla. De primeres, Spielberg nun taba arreyáu nel proyeutu pos Zemeckis sentía que si dirixía otru filme so la so producción, entós «nunca me volveríen a dexar faer otra película». Coles mesmes, Gale dixo: «tábamos esmolecíos al respeutive de que tuviéramos adquiriendo la reputación de que yéramos dos direutores que consiguíen trabayu namái porque yeren amigos de Steven Spielberg».[38] Ello ye que un productor llegó a interesase nel proyeutu, pero al enterase de que Spielberg nun taba arreyáu, retiró la so propuesta. Ante tal situación, Zemeckis decidió dirixir el filme d'aventures Romancing the Stone, que convirtióse nun ésitu de taquilla tres el so estrenu en 1984. Debíu al ésitu de la película, agora Zemeckis taba en posibilidaes de dir con Spielberg ensin sentir qu'un nuevu fracasu en taquilla pudiera afectar la so trayeutoria como direutor. Dempués d'amosa-y el proyeutu a Spielberg, ésti llevar a Universal Pictures, que finalmente-y dio lluz verde al proyeutu.[2] Antes d'empezar el procesu de rodaxe, el productor executivu Frank Marshall suxurió a Neil Canton como productor al considerar tolos arreyaos na producción que la incorporación d'un segundu productor resultaría ser un elementu al so favor; tres estos, Canton enterar de la película, lleó'l guión y axuntóse con Zemeckis y Gale pa empezar cola producción de la película.[39]

Unu de los executivos d'Universal, Sidney Sheinberg, fixo delles suxerencies al guión, como camudar el nome de la madre de Marty a «Lorraine», en cuenta de «Meg» o de «Eileen» como primeramente llamábase nel llibretu —n'honor a la so esposa, l'actriz Lorraine Gary— y reemplazar a la mascota de Doc por un perru en cuenta de un chimpancé.[2] Coles mesmes, Sheinberg quería que'l títulu de la película fuera Spaceman from Pluto (traducción: Astronautes de Plutón), d'alcuerdu a una memoría unviada a Spielberg, amosándose convencíu de que nenguna película esitosa na hestoria del cine ostentara'l términu «Future» nel so nome. A él debe la escena en que Marty presentar al so padre como «Darth Vader del planeta Plutón» —nun guión posterior amestóse qu'en realidá yera de Vulcano, col fin de faer un pequeñu gag en referencia a les películes antes mentaes— mientres visti como un supuestu estraterrestre —na escena, Marty faise acompañar d'un cantar tocáu pela banda estauxunidense Van Halen p'asustar a George y espertalo estrepitosamente—.[40][nota 6] Sheinberg tamién suxurió nesa memoría que la historieta del fíu del granxeru titulárase Spaceman from Pluto, en cuenta de Space Zombies from Pluto. Spielberg respondiólu a Sheinberg en tonu de chancia, diciéndo-y que toos pensaben que'l títulu propuestu tenía de tratase de dalguna especie de jugarreta, polo que finalmente Sheinberg optó por arrenunciar en cuanto al títulu.[41]

Eleición de Michael J. FoxEditar

 
Set allugáu en Lyon Estates, en Los Angeles, utilizáu pa representar el llar onde moren Marty y la so familia en Hill Valley.

Michael J. Fox foi siempres la primer opción de Zemeckis y Gale pa interpretar el rol estelar de Back to the Future, sicasí nesa dómina l'actor topábase arreyáu na producción de la película Teen Wolf (1985) y na serie de comedia Family Ties, que'l so productor, Gary David Goldberg, consideraba qu'él yera esencial pal ésitu del show (el so personaxe yera'l d'Alex Keaton), especialmente porque la coprotagonista Meredith Baxter ausentárase del programa por cuenta de que taba embarazada, polo que se negó rotundamente a da-y tiempu por que rodara la película. Orixinalmente entamóse estrenar Back to the Future en mayu de 1985, sicasí, tres el compromisu de Fox, los productores tuvieron que trate na necesidá de pensar en daquién más pal rol estelar.[2] La siguiente opción pal rol foi Eric Stoltz, a quien contrataron dempués de velo actuar na película Mask. Debíu al difícil procesu d'audiciones pa la película, la fecha d'entamu pa empezar el rodaxe foi retrasada hasta en dos causes distintes.[42] Magar la producción arrincó'l 26 de payares de 1984 y duró un mes ensin contratiempos, tres cincos semana de rodaxe (y una vegada que Spielberg tornó a Estaos Xuníos tres una curtia ausencia), Zemeckis decidió que Stoltz nun yera l'aparente pa interpretar a Marty.[43] Anque Spielberg y él decataron de que volver realizar les mesmes tomes yá feches con Stoltz costaría tres millones USD adicionales al presupuestu inicial de catorce millones USD, decidieron siguir con dichu proceso. El primeru díxo-y al direutor que sentía que Stoltz nun yera bien risible y, al contrariu, diera «una actuación impresionantemente dramática». Poco dempués Gale esplicó que, pa él, Stoltz a cencielles nun encaxar col papel, y Fox contrariamente tenía una personalidá similar a la de Marty. Nes sos pallabres, yera como si Stoltz sintiérase incómodu al usar un patinete, ente que a Fox -y simpatizaba la idea. Ello ye que dos semana dempués de qu'empezara la producción orixinal, Stoltz confesó-y al direutor Peter Bogdanovich, mientres una conversación telefónica, que nun taba del tou seguru de la direición que taben tomando Zemeckis y Gale, y coincidió en que nun yera'l fayadizu pa interpretar al personaxe.[2] Per otra parte, Fox viose un pocu más lliberáu del so contratu cuando, en xineru de 1985, Baxter volvió a Family Ties. L'equipu de Back to the Future axuntar de nuevu con Goldberg, que llegó a un alcuerdu con estos aprofiándo-yos que la prioridá del actor sería seya que non la serie de televisión, y si surdiera dalgún conflictu na axenda, entós Fox grabaría solamente Family Ties.

La principal condición que punxo Goldberg, pa dexa-y a Fox grabar la cinta, centrar na programación de los horarios de grabación. En resume, l'actor siguiría grabando'l show como de normal venir faciendo, namái qu'agora podría aprovechar les nueches pa grabar la película, teniendo namái les mañanes de les fines de selmana disponibles pa filmar les escenes diurnes que riquiera Back to the Future. Asina, Fox tuvo que trepar con una axenda onde filmaba la serie cada mañana de los díes llaborables, ente que les sos escenes de la película grabar dende les 6:30 p. m. hasta les 2:30 a. m. En promediu, namái cuntaba con dos hores pa dormir pela nueche.[44] Amás, cada vienres grababa dende les 10 p. m. hasta les 6 o 7 a. m, y depués treslladábase cada fin de selmana pa rodar les escenes n'esteriores, namái cuando taba disponible mientres el día. Fox consideró qu'esti ritmu de trabayu yera bien cansáu pa él, anque «el mio suañu yera tar nel negociu del cine y de la televisión, anque nun sabía que taría en dambos de forma simultánea. [Ye] namái una estraña esperiencia na qu'arreyé».[45] Zemeckis coincidió colo anterior y esclamó que Back to the Future yera, al so paecer, una cinta que nun s'acabaría de filmar»[nota 7] pos recordó que nueche tres nueche grababen la película darréu, polo que siempres taba «mediu dormíu» y lo «más gordo, fuera de forma y enfermu que nunca na mio vida».[2]

ProducciónEditar

AmbientaciónEditar

A lo llargo de Back to the Future, preséntense distintos escenarios y ambientes qu'afecten el desarrollu de la trama, según elementos que dellos personaxes deducen que nun son del so tiempu. Al entamu de la película, dellos de los personaxes comenten dellos datos que l'espectador puede captar y rellacionar conforme avanza l'argumentu; esto forma una técnica narrativa denomada foreshadowing, qu'n'español significa «abarruntar».

Mientres la década de 1950, tiempu onde se desenvuelve la mayor parte de la hestoria, Marty repara que la cultura difier a la de la so propia dómina, polo que munchos personaxes queden asoraos al ver que la so ropa ye distinta a la que s'usa en dicha década.[47] Dellos de los elementos predominantes que se ven a lo llargo de los años 1950 dientro del filme fueron tomaos de la vida real, yá que munchos d'ellos concuerden col usu de prendes de ropa y diversos xéneros musicales que yeren populares en dicha dómina, como les priendas con llunares femenines o los tupés. El cantar «Earth Angel» que toca'l grupu Marvin Berry and The Starlighters mientres el baille del institutu, ta basada nun xéneru musical denomináu doo wop y considerada una de les principales nel so estilu.[48] Coles mesmes, apaecen automóviles de la marca Cadillac y edificios de «estilu de la era del espaciu», como'l Café de Lou. El baille escolar, ye tamién un elementu importante dientro de la trama, yá que ye la última oportunidá de Marty pa consiguir que los sos padres namórense; magar, la mayoría de baillar tipu prom son frecuentes nos Estaos Xuníos, mientres los años 1950, estes xuntes algamaron cierta rellumanza debida al resalte económicu que sufrió'l país dempués de la segunda Guerra Mundial.[49]

RodaxeEditar

Anque orixinalmente habíase previstu filmar tomar esteriores de Hill Valley en Petaluma, California, el productor Gale esplicó que fuera imposible filmar diches escenes ende, o en dalgún otru llugar públicu, «porque nenguna ciudá diba dexar que l'equipu de filmación d'una película remocicara la so redolada por que paeciera como si fuera de los años 1950». Sicasí, treslladáronse al Courthouse Square, una localización usada primeramente n'otres producciones televisivu y cinematográficu y allugada nun llote esterior[nota 8] de los estudios Universal, pa rodar la mayoría de les escenes de Hill Valley, llugar principal onde se desenvuelve'l contestu de Back to the Future. L'equipu «decidió rodar de primeres los segmentos de los años 1950, y faer que la ciudá lluciera realmente formosa y estupenda. Dempués a cencielles refugar tou, pa convertilo nel escenariu feo y afarao relativu a les escenes de los años 1980».[45] Pa los interiores de la casa de Doc Brown rodaron na casa Robert R. Blacker —una residencia allugada en Pasadena, California ya incluyida nel Rexistru Nacional de Llugares Históricos en 1986—,[50] ente que les tomes n'esteriores pa les mesmes secuencies tuvieron llugar na casa Gamble —igual que l'anterior, una residencia en Pasadena que pertenez al Rexistru de Llugares Históricos y que, amás, ye considerada como un Afitáu Hestóricu Nacional dende finales de los años 1970—.[51] De la mesma, pa la casa de los McFly de 1985 l'equipu treslladar a l'avenida Roslyndale, en Pacoima, California, pa grabar na residencia marcada col númberu 9303.[52] Pa la versión de la mesma de 1955 l'equipu allegó a casar númberu 1711 de l'avenida Bushnell, allugada en South Pasadena, California.[53]

Tomar esteriores de los centros comerciales Twin Pines Mall, y darréu del Lone Pine Mall (de 1985) se filmaron na Ponte Hills Mall n'Industry, California. El Twin Pines Ranch grabar nel ranchu Golden Oak, asitiáu en Placerita Canyon Road, en Newhall, California. Cabo señalar que dichu ranchu ye propiedá de The Walt Disney Company.[53] Les grabaciones tantu nel esterior como nel interior de la preparatoria local de Hill Valley fueron filmadas na Whittier High School, en Whittier, California, ente que la interpretación de la banda y el baille del encantu sol océanu» grabar nel ximnasiu de la Hollywood United Methodist Church. Per otra parte, les escenes fuera de la casa de los Baines nos años 1950 fueron rodaes na avenida Bushnell, de South Pasadena, California, la mesma cai onde grabaron la casa de los McFly de 1955.[54] Para tomar de la torre del reló mientres la nube llétrica, l'efeutu del vientu qu'azota a la ciudá foi creáu usando un «McBride», que depués Gale describió como «un motor d'avión sosteníu por una plataforma llevantadora», que la producción allugó a 50 pies (15 m) de distancia de la zona onde s'atopaben los actores. El ruiu provocáu pol motor yera tan estruendoso, que tol diálogu d'esa escena tuvo que ser grabáu darréu, pa depués ser editáu ya incorporáu nel segmentu. Pa la filmación de la película, utilizóse un formatu cinematográficu orixinal de 1.85:1 y foi rodáu con lentes anamórficas de la compañía Panavision.[55]

 
Orixinalmente, contemplóse que la interpretación de Marty fuera realizada por Eric Stoltz, sicasí Zemeckis y Gale decidieron que nun yera apoderáu pal papel.[2]

El diseñu de la máquina del tiempu recayó n'Andrew Probert, anque primeramente Ron Cobb fuera contratáu pa dicha xera, pero tuvo que refugala pos tenía otru proyeutu de trabayu. Darréu, de la construcción del vehículu encargó'l supervisor d'efeutos especiales Kevin Pike, cuntando cola guía de Michael Scheffe nel procesu.[20] Como bien se dixo enantes, orixinalmente teníase contempláu que'l viaxe nel tiempu realizar por mediu d'un refrixerador, escurre que sería más tarde refugada nos siguientes llibretos. De primeres, construyóse un modelu con fibra de vidriu, que les sos ruedes yeren controlaes per mediu d'un control remotu. P'asemeyar el vuelu del automóvil nel aire, suxetar con unes cuerdes que proveníen d'una grúa y asina foi como llograron dichu efeutu mientres el rodaxe. Delles tomes col automóvil facer al grabar un modelu a escala del construyíu por Industrial Light & Magic, que cuntaba con «los sos propios circuitos electrónicos, que-y apurriríen enerxía al condensador de fluxu, el indicadores temporales, los faros y los tubos de neón». Verdaderamente, amás de felicidaes carauterístiques estes reproducciones teníen un sistema de ventilación interna pa evitar el calentamientu de les mesmes. Toes estes versiones a escala yeren construyíes pa ser filmadas por una cámara n'específicu que s'encargaría de grabales dende un ángulu determináu.[56]

Cabo mentase que Fox comentó que se tomara de manera bien personal la so actuación como Marty, al notar delles semeyances ente ésti y la so etapa como estudiante: «Tou lo que faía na preparatoria yera patinar, salir con moces y tocar en bandes. Siempres suañé con convertime nuna estrella de rock».[17] Magar Per Welinder y Robert Schmelzer brindaron asistencia tocantes a la grabación de les escenes realizaes col patinete, Fox yá yera un skateboarder con dominiu sobre'l patinete, yá que na so dómina d'estudiante yera una actividá que solía faer. Welinder inclusive realizó dalgunes tomes difíciles tando como doble de Stoltz y de Fox, respeutivamente, xuntu col coordinador de diches escenes tipo stunt Walter Scott y Charlie Croughwell, el doble de Fox pa esti tipu de segmentos.[24][20]

Banda sonoraEditar

«Back to the Future: Music From the Motion Picture Soundtrack»
Datos
Tipu Llargumetraxe
Idioma inglés
Xéneru cine de ciencia ficción  , cine d'aventures, cine de comedia  , cine adolescente y cine fantástico  
Compositor Alan Silvestri
País   Estaos Xuníos
Fecha publicación 3 xunetu 1985, 18 avientu 1985, 30 ochobre 1985 y 3 ochobre 1985
Duración 37:26 (Ed. orixinal)[57]
48:02 (Ed. Trilogy)[58]
Back to the Future: Music From the Motion Picture Soundtrack Back to the Future Part II
Web oficial
 

Primeramente, el compositor estauxunidense Alan Silvestri collaborara con Zemeckis en Romancing the Stone, sicasí a Spielberg disgustó-y la banda sonora d'esa película, polo que Zemeckis aconseyólu a Silvestri que fixera les sos composiciones pa Back to the Future de manera maxistral y épica, entá col baxu perfil que tenía la película nesi entós —l'equipu nun pensaba primordialmente en que la cinta fuera a convertise nun ésitu de taquilla— col fin d'impresionar a Spielberg. Animáu por esto, Silvestri dio en grabar el material dos semana antes del preestreno; yá mientres esti (con delles escenes editaes con parte de la música creada por Silvestri), Spielberg comentó-y a Zemeckis que la música que s'escuchaba nel montaxe yera «la fayadiza pal filme», ensin saber que Silvestri fuera'l responsable de la so composición.[59] Nesi periodu, el compositor suxurió amás que la banda Huey Lewis & The News encargar de crear la que poco dempués se convertiría nel cantar principal del llargumetraxe. Magar el so primer intentu foi refugáu por Universal, pocu dempués los sos integrantes grabaron la tema «The Power of Love»,[45] el cual esteló-y al estudiu, anque dellos executivos sintiéronse decepcionaos al nun llevar la pieza'l mesmu títulu que la película, asina que tuvieron qu'unviar dellos memorándums a los emisores de radio por que, una vegada llegáu'l momentu de tresmitila na so señal radiofónica, señalaren que yera la tema principal de Back to the Future.[2] A la fin, la tema «Back in Time» usaríase como la tema principal na película, reproduciéndose tantu na escena na que Marty vuelve a 1985, según nos creitos finales. Como detalle adicional, Silvestri recurrió a una orquesta compuesta por 85 músicos en total pa componer la banda sonora, una cifra que para esi entós yera daqué fuera de lo normal en dichu rubro, pos enantes usárense orquestes de menor tamañu. Cabo señalar tamién que Huey Lewis realizó un cameo nel filme, como'l maestru de la escuela que refuga a la banda de Marty por tocar de forma estruendosa.[45] En total, editáronse 18 minutos d'escenes de la película pa incorporar la musicalización llevada a cabu por Silvestri. La pista de soníu orixinal utilizaba Dolby nes copies en 35 mm, equivalente al 5,1 surround actual.[55]

Al respeutive de tomar en que Marty toca la guitarra na escena del baille, Michael J. Fox bien paez que la toca con facilidá —faciendo creer que tien un ampliu dominiu sobre ella—, lo cierto ye que'l supervisor musical Bones Howe contrató al asesor de guitarra y tamién músicu, Paul Hanson, por que lu enseñara a Fox cómo asemeyar que tocaba la pieza d'una forma realista, incluyendo'l segmentu nel que toca la guitarra por detrás de la so cabeza. Mentanto, el músicu de sesión Tim May encargar de tocar toles notes de la guitarra, y de la mesma Mark Campbell fixo lo suyo cola parte vocal na interpretación de la tema «Johnny B. Goode». Finalmente, Henson tocó la guitarra na escena de l'audición pal baille escolar, de primeres de la película.

Distribuyíu pol sellu discográficu MCA Records, el compilatorio de la banda sonora orixinal de 1985 namái incluyó dos tarrezas estrayíos de les composiciones de Silvestri pal filme, según les temes de Huey Lewis, los cantares tocaos por Marvin Berry y los Starlighters (xuntu con Marty McFly), un cantar clásicu de los años 1950 que ye reproducida na película y dos canciones d'estilu pop que s'escuchen bien de volao de fondu. Ente los artistes qu'apaecen nel conxuntu tán Huey Lewis & The News (qu'interpreta dos tarrezas), Eric Clapton, Lindsey Buckingham, The Four Aces, Fess Parker y Etta James, estos postreros cada unu con una tema pero que nun figuren como los intérpretes nos creitos respeutivos del material. Dende'l so debú nel mercáu, lleváronse a cabu varios rellanzamientos de la banda sonora de Back to the Future; el primeru asocedió en 1985 (en formatu CS), siguíu poles ediciones de 1987 (tamién en CS), 1990 (en CD), tres ediciones más en 1991 (una en CS, otra en LP y la restante en CD), y la postrera en 1992 (en CD).[57] El 24 de payares de 2009, una versión oficial d'edición llindada, qu'incluyía un conxuntu de dos CD col compendiu enteru de la banda sonora, publicáu por Intrada Records.[60] Nel so momentu, la tema «The Power of Love» algamó'l puestu númberu seis na llista Adult contemporary de la publicación Billboard y foi nomada a un premiu Óscar na categoría de «Meyor cantar orixinal», ente que «Back in Time» llogró'l tercer sitiu nel llistáu Mainstream Rock Tracks. De la mesma, la banda sonora algamó'l puestu númberu 12 nel ranking Billboard 200.[57] De siguío, les temes qu'apaecen na banda sonora orixinal del llargumetraxe:[57]

NᵘTítuluDuración
1."The Power of Love"3:43
2."Time Bomb Town"2:45
3."Back to the Future"3:17
4."Heaven Is One Step Away"4:08
5."Back in Time"4:17
6."Back to the Future Overture"8:16
7."The Wallflower (Dance With Me Henry)"2:41
8."Night Train"2:15
9."Earth Angel"2:59
10."Johnny B. Goode"3:05

PosproducciónEditar

La filmación terminó dempués de cien díes de grabación, el 20 d'abril de 1985, y por causa de ello Zemeckis y l'equipu de producción decidieron retrasar l'estrenu de la película de mayu a agostu d'esi añu. Sicasí, tres una esitosa exhibición tipu test screening[nota 9] —el productor Frank Marshall, unu de los presentes na función, mentó: «Nunca viera una meyora como esti [...] l'audiencia xubir hasta'l techu»—, Sheinberg optó por adelantrar l'estrenu al 3 de xunetu d'esi añu. P'asegurase de qu'esto fuera posible, contratar a dos editores (Arthur Schmidt y Harry Keramidas) pal procesu d'edición de les escenes según a dellos editores de soníu que trabayaron por veces les 24 hores del día, ensin interrupción, na película. A la fin, esaniciáronse ocho minutos del material orixinal, ente los cualos atopábense les escenes en que Marty repara a la so madre copiando nun exame, según una onde George queda atrapáu nuna cabina telefónica antes de rescatar a Lorraine y dalgunes tomes adicionales de la escena en que Marty asonsaña ser Darth Vader. Zemeckis cuasi dexa fuera de la edición definitiva la secuencia onde Marty interpreta la tema musical «Johnny B. Goode» nel baille del institutu, al sentir qu'ésta evitaba'l progresu de la hestoria, pero a los asistentes al test screening gustó-yos tantu, que prefirió caltenela na película. El procesu completu de adición d'efeutos de soníu concluyó apenes un día antes del estrenu formal de la cinta nes sales de cine estauxunidenses.[39] Ye indispensable mentar tamién que Industrial Light & Magic creó les 32 tomes con efeutos especiales de la película, que nun dexaron satisfechos a Zemeckis y Gale sinón hasta una selmana primero que se completara íntegramente el filme.[2] Les ilustraciones (pósteres, one-sheets, portaes de llibros, VHS y DVD, etcétera) de la película fueron realizaes por Drew Struzan.[62]

Llanzamientu y recepciónEditar

MercadotecniaEditar

 
Pepsi foi una de les marques emplegaes na película que collaboró en faer que la hestoria fuera «más realista»; Universal abrió específicamente un departamentu pa llevar a cabu los llabores de publicidá per allugamientu de Back to the Future.[23]

Na seición de comentarios de la triloxía en DVD, Zemeckis y Gale falaron alrodiu de los distintos usos que tuvo la publicidá per allugamientu en Back to the Future. El primeru d'ellos consistió en qu'un axente del estudiu encargar de llevar a cabu un conveniu con dalgún anunciante col fin d'amosar unu o dellos productos na cinta en cuenta de una cuota, ensin control dalgunu per parte del direutor. Nesi entós, el direutor decatar de qu'Universal acababa de crear un departamentu especializáu nesti tipu de publicidá, que'l so propósitu yera axustar con distintos anunciantes pa incluyir un productu en delles escenes. Más tarde, comentó al respeutu: «La lleición qu'aprendí de too esto y de les subsecuentes continuaciones ye que nunca más volveré faer publicidá per allugamientu [...] Nunca volveré aceptar dineru por ello. Ye como si adquirieres otra persona creativa [...] Tienes a otru productor».[23] Aquel día, dichu departamentu d'Universal fixera un alcuerdu cola compañía California Raisin Board, onde aceptó un total de 50 000 USD pa poder amosar pases na película a manera de publicidá de la empresa. Por cuenta de que les pases d'uva nun salíen perbién n'escena, decidió incluyise una toma na qu'un vagamundu xaz dormíu sobre un bancu, nuna parada d'autobús, mientres escucha la radio y llee un anunciu alrodiu de les pases de California. Pa encaxar col restu de la película, determinóse que Marty, al tornar de 1955, atopar con esti singular personaxe. «Cuando la compañía vio la escena, enoxáronse abondo», añedió Gale, razón pola cual el dineru foi reembolsado.[23]

Otra forma de publicidá, so control d'los productores, enfocar en marques y logotipos específicos que fadríen que la película fuera más realista. D'alcuerdu a Zemeckis: «Tocantes a la creación de la imaxe del pasáu, una de les maneres de consiguir un efeutu más realista foi al traviés de marques comerciales. Fiximos un esfuerciu consciente pa faer qu'los productores incluyeren un logotipu distintu nel 'pasáu' de la película. Por casu, nes películes de los años 1960 y 1970, solíase recurrir a la práutica de qu'un coche llegaba a una estación de serviciu, y el llugar nun tenía nome dalgunu. Ye risible. Daquién tien que ser el propietariu d'esi establecimientu». Pa Back to the Future, dar# en investigar toos aquellos logotipos que camudaren notablemente'l so diseñu en 1985, comparándolos coles sos versiones de 1955. Anque na película aprecien anuncios de Shell Oil y de Coca-Cola, los productores optaron por usar les imáxenes de Texaco y Pepsi, pos los logos d'estes últimes camudaren sustancialmente en comparanza a 1955.[23]

Na película, apréciense productos de Pepsi sobre una mesa, según una carroceta de Toyota nuna estación de Texaco, cerveces de les marques Löwenbräu y Budweiser amosaes en carrocetes que circulen poles cais en 1985 (amás de delles cerveces ensin alcohol, en casa de los McFly), vodca de la marca Popov (específicamente, nuna escena onde sale Lorraine), papel hixénicu de la Scott Paper Company, insecticides Raid, ceberes de Kellog's, pan de Wonder Bread Company, Pizza Hut y Nike, un reproductor de cassette de la marca xaponesa Aiwa, ente otros productos.[23]

RecaldaciónEditar

 
Robert Zemeckis, direutor de Back to the Future, nel Festival de cine de Tribeca de 2010.

Back to the Future tuvo'l so debú nun total de 1200 sales de cine n'Estaos Xuníos el 3 de xunetu. Como detalle interesáu, na película dizse que'l primer viaxe nel tiempu asocede'l 26 d'ochobre de 1985, polo qu'el so estrenu asocedió un par de meses primero que se llevaren a cabu los fechos. A última hora, quien allegaron a ver la cinta antes del 26 d'ochobre práuticamente taben viendo'l futuru», lo cual coincide cola tema de la película. Per otra parte, a Zemeckis esmolecía-y que la película fuera un fracasu nel so estrenu, por cuenta de que Fox atopábase ausente una y bones tuvo que grabar un especial de Family Ties en Londres, lo cual fixo que nun pudiera promocionar debidamente la película. De forma similar, Gale atopábase insatisfechu col lema qu'Universal Studios acomuñó cola película: «¿Tas diciéndome que la mio madre namoróse de mi?». A pesar de lo anterior, el filme asitiar mientres once semana nel puestu númberu unu nes llistes de recaldaciones de dichu país.[2] Gale mentó entós que «na nuesa segunda fin de selmana foinos inclusive meyor que nel primeru, lo cual indica que funcionó de gran manera la publicidá de boca a boca. National Lampoon's European Vacation salió n'agostu, y quitónos el títulu del númberu unu mientres una selmana, pero dempués tornamos a la nuesa primer posición».[38] Na so fin de selmana d'estrenu ganó 11 152 500 USD, esibiéndose en 1420 sales de cine d'Estaos Xuníos. En total, recaldó 210 609 762 USD n'Estaos Xuníos, según 170,5 millones USD adicionales n'otros países, atropando una cantidá final de 381 109 762 USD a nivel mundial.[4] Cabo señalase que Back to the Future llogró'l cuartu puestu nos estrenos más esitosos na so primer fin de selmana en esi añu, convirtiéndose finalmente na película más taquillera de 1985.[63] Amás, ye la película más esitosa de la franquicia del mesmu nome, siguida de Back to the Future II, con 118,4 millones USD.[64]

A finales de 2010 rellanzóse la película en cines selectos de Reinu Xuníu, Estaos Xuníos y Méxicu pa conmemorar el so ventiavu quintu aniversariu del llanzamientu orixinal, fechu que coincidió col estrenu de les ediciones conmemorativas correspondientes en DVD y Blu-ray.[11][65][66][13] Pal so rellanzamientu, la versión orixinal de Back to the Future pasó por un procesu de restauración y remasterización dixitales.[67] El filme reestrenar n'Arxentina a principios de 2011,[13] al igual qu'en Perú.[68]

CríticaEditar

Anglosaxona y d'otros paísesEditar

Tres el so estrenu, la película foi emponderada pola mayoría de la crítica; nuna escoyeta de les evaluaciones feches a Back to the Future nel sitiu de reseñes Rotten Tomatoes, el filme algamó una puntuación de 97%, d'un total de 58 crítiques, onde se llegó a la conclusión de que «[tratar d'una producción] romántica, risondera y llena d'aición [...] ye entretenimientu puru p'audiencies de toles edaes».[5][4] L'estauxunidense Roger Ebert consideró que la trama de Back to the Future coincide con delles temes trataes nes películes de Frank Capra, cuantimás la cinta Qué bellu ye vivir, añediendo: «[El productor] Steven Spielberg emula'l verdaderu pasáu de les películes del cine clásicu de Hollywood, yá que s'enfocó nel direutor correctu (Robert Zemeckis) xuntu col proyeutu correctu».[69] Cabo mentase que la mesma semeyanza coles producciones de Capra, referida por Ebert, foi destacada pol sitiu web británicu Time Out.[70] Janet Maslin, del periódicu The New York Times, señaló que la película tien una llinia argumental banciada y dixo que «ye un maxín cinematográficu d'humor y relatos llargos de fantasía que va perdurar por enforma tiempu como mandáu».[71] Eric Henderson, de la revista Slant Magacín, consideró que «ye una película logísticamente formosa y una confluencia cuasi inhumanamente perfecta de lóxica interna y fuercies esternes [...] Probablemente'l blockbuster meyor curiáu nel so guión en tola hestoria de Hollywood»,[72] ente que Dave Kehr, del Chicago Reader, comentó nel so reseña que Zemeckis y Gale escribieron, al so paecer, un llibretu perfectamente banciáu ente ciencia ficción, seriedá y humor.[73] La revista Variety emponderó les actuaciones, centrándose especialmente nes de Fox y Lloyd que los sos personaxes, Marty y Doc Brown, recordáron-y la estrecha rellación que guardaben el Rey Arturo y Merlín.[74] James Berardinelli, del sitiu web ReelViews, señaló na so crítica: «Back to the Future convertir nun ésitu por cuenta de que tien una premisa irresistible, una repartida estupenda y una execución exemplar. Ye'l tipu de química que, en rares ocasiones cuando se materializa, nun puede ser retrucada —tal que los cineastes afayar cuando volvieron faer el casting pa Back to the Future II. La maxa duró por una sola película y esa ye la que se debe recordar costantemente».[75] A pesar d'ello, el críticu John Hartl, de Film.com, evaluar negativamente cuando comentó que: «[La hestoria ta] tan ocupada nel so intentu de ser atélite, que zarapica cola so propia inxenuidá».[5]

Christopher Null, del sitiu Filmcritic.com —quien la vio siendo un adolescente—, catalogar como «una película de los años 1980 que, por excelencia, combina pequeños cachos de ciencia ficción, aición, comedia y romance; tou eso conteníu nun pequeñu paquete ideal que tanto neños como adultos pueden taramiar».[76] De la mesma, Adam Smith, de la revista británica Empire, concluyó na so evaluación, onde calificó la película con un total de 5/5 estrelles: «Yá ensin arrodios, si non te gusta Back to the Future, ye difícil creer que te guste'l cine».[77] De forma similar, la cadena BBC destacó la entrevesgada complexidá cola qu'el guión foi «extraordinariamente executáu», al señalar el fechu de que «nengún personaxe diz dalguna llinia que nun seya importante pa los eventos que siguen na mesma película».[78] El diariu británicu The Guardian señaló: «el drama contrafreudiano ye sosteníu con un inxeniu y talentu senciellu, como una comedia amarutada de Shakespeare, amás de convertir a Fox nuna gran estrella [del cine]»,[79] ente que la publicación Radiu Times detalló: «esta combinación irresistible d'efeutos esllumantes y bona comedia impulsó a Michael J. Fox al estrellalgu y a Robert Zemeckis al llistáu de los meyores direutores de Hollywood».[80]

Hispanoamericana y españolaEditar

 
Varios críticos notaron una evidente semeyanza ente les temátiques de Back to the Future y Qué bellu ye vivir (1946). Na imaxe, una escena de la película con James Stewart y Donna Reed.

Al igual que la prensa n'inglés, la mayor parte de les crítiques n'español emponderaron de manera apolmonante al filme mientres el so estrenu nes sales de cine; el críticu del sitiu web FilmAffinity.com, Pablo Kurt comentó que ye una obra maestra del cine d'adolescentes. Risondera, orixinal y bien entretenida».[81] Otramiente, Eduardo Guzmán, del sitiu LaQuintaDimensión.com, realizó inclusive una comparanza ente'l viaxe del tiempu científicu, en contraste col ficticiu, a lo qu'aludió: «Criticóse qu'ésti filme ignora la yá famosa 'paradoxa del güelu', si Marty evita'l namoramientu de los sos padres, nunca va nacer... y si nunca nació, ¿cómo pudo viaxar al pasáu y evitar el namoramientu de los sos padres?». Al respeutive de lo anterior, consideró que l'argumentu evita que l'espectador interesar en dichu tema mientres la película, pos «l'aceleráu ritmu al que cuerre l'aventura torga que detengamos neses reflexones y que compartamos lo paradóxico de la trama con toa naturalidá».[82] El sitiu CalCuadrado.com mentó delles etapes de la producción del filme y amestó nel so escritu: «[ten] una serie de electrizantes ingredientes, tales como la comedia light al empar que negra, que se ri de los acontecimientos históricos; los elementos fantásticos testigos d'increíbles efeutos especiales; y una narración que tien un xiru argumental novedosu nel xéneru de la ciencia ficción cola aventura y el suspense como los sos meyores aliaos».[83] Alberto Santaella, del sitiu Extracine.com, realizó una crítica sobre l'impactu que la película formó al traviés de los años, y collo la influyencia que recibió a lo llargo de la hestoria del cine, yá que «hai películes que se converten en clásicos pol so peraltu nivel cinematográficu [...] pero hai otres que lo faen a cencielles por 'aclamación popular'»; de la mesma, emponderó que ciertes frases de la cinta quedaron afiguraes tantu nel públicu como nel 'celuloide': «frases como "¿Yes una pita McFly?" o "¿Construyisti una máquina del tiempu con un De Lorean?" formen yá parte de la hestoria del cine».[84] Fernando Morales, del periódicu español El País, centrar na flexibilidá que'l llargumetraxe presenta pa cualquier espectador, yá que ye una «entretenidísima cinta que consiguió unes inmeyorables resultaos en taquilla. Comedia artera y perbién realizada, sofitada [en] les posibilidaes del so brillante guión».[85] Contrariamente, el sitiu web Arlequín.com amosóse pocu a favor del filme, pos mentó de manera negativa que, magar ye del presto de munchos, dalgunos considerar una repetición», pos «nun ye más qu'una comedia optimista propia de Frank Capra, namái que mechada con sci-fi y humor postmoderno»; sicasí, criticó positivamente la so trama yá que «ye una película ensin posa, onde toles escenes funcionen con una eficacia milimétrica, y resulta imposible aburrise».[86]

PremiosEditar

Back to the Future ganó un premiu Óscar na categoría de «Meyor edición de soníu», ente que «The Power of Love», los diseñador de soníu, Zemeckis y Gale tamién fueron nomaos —éstos postreros na categoría de «Meyor guión orixinal»—.[87] Coles mesmes, la película ganó'l premiu Hugo como «Meyor presentación dramática»,[88] y el Saturn a la «meyor película de ciencia ficción»; Michael J. Fox xuntu con el diseñadores d'efeutos especiales ganaron en delles de les sos categoríes. Zemeckis, el compositor Alan Silvestri, el diseñu de vestuariu y los actores secundarios Christopher Lloyd, Crispin Glover, Lea Thompson y Thomas F. Wilson tamién fueron nomaos nesta última ceremonia de premiación, socedida en 1986.[89] Back to the Future igualmente fíxose acreedora a delles nominaciones mientres la 39ᵘ entrega de premios de l'Academia Británica de les Artes Cinematográfiques y de la Televisión, na que foi nomada como «Meyor película», «Meyor guión orixinal», «Meyores efeutos visuales», «Meyor diseñu de producción» y «Meyor edición».[90] Na XLII ceremonia de los Globu d'Oru, el filme foi nomáu a «Meyor película musical o de comedia», «Meyor cantar orixinal» (pa «The Power of Love»), «Meyor actor nuna película musical o de comedia» (pa Fox) y «Meyor guión orixinal» (pa Zemeckis y Gale).[91]

De siguío, amuésase un llistáu colos distintos premios y nominaciones que recibió'l filme tres la so exhibición internacional.[92]

Formatu caseruEditar

En 1986, Back to the Future llanzar en versión CED,[93] y trés años dempués fixo lo suyo na versión VHS;[94] nesta postrera, Universal añedió la lleenda «Va Siguir...» a la fin de los creitos p'amontar la mira del públicu en redol a una segunda parte. Sicasí, dichu encabezáu omitir na versión en DVD publicada en 2002.[23] En 2002 distribuyóse la triloxía completa nel mesmu formatu.[95] En 1993 salió a la vienta una versión pa Xapón en laserdisc cola triloxía completa, qu'amás inclúi material adicional con entrevistes, escenes inédites y una sesión d'entrugues y respuestes conducida pol actor Kirk Cameron.[96] Nesa mesma dómina llanzóse una colección colos trés películes en formatu de Videu CD.[97]

El 2 d'avientu de 2002, la película apaeció en formatu DVD, onde s'incluyó una copia de la cinta xuntu con material extra como entrevistes a Gale y Zemeckis, notes sobre la producción, escenes esaniciaes, galeríes fotográfiques, ente otros.[98] Tres años dempués, en 2005, poner a la vienta un paquete cola triloxía completa nel mesmu formatu de videu, y un total de tres discos, con una rellación d'imaxe en pantalla ancha.[99] En 2009, la película llogró un nuevu rellanzamientu en DVD, namái qu'esta vegada foi a manera d'edición especial» nun paquete de dos discos, qu'inclúi la copia de la película xuntu col simulador Back to the Future: The Ride, un adelantu de Back to the Future II conducíu pol actor Leslie Nielsen y un documental sobre la producción de Back to the Future.[100]

En 2010, a manera de conmemoración de los sos primeros venticinco años de llanzamientu, la triloxía rellanzar nun paquete de siete discos qu'inclúi una copia dixital de cada película en formatu Blu-ray. Cada discu contién audiocomentarios de Zemeckis y Gale, según escenes esaniciaes, documentales y galeríes fotográfiques.[101]

MandáuEditar

L'expresidente d'Estaos Xuníos Ronald Reagan, entós nel cargu cuando s'estrenó la película, declaró ser un fanáticu d'ella, ya inclusive fixo alusión al filme nel so Discursu del Estáu de la Unión de 1986 al comentar que «nunca hubo un momentu más emocionante pa tar vivu, un momentu de plasmu conmovedor y de fazañes heroiques. Pos como dicíen nuna de les escenes: 'A onde diriximos, nun precisamos caminos'».[102] Adicionalmente, cuando Reagan allegó per primer vegada a vela, solicitó na sala de cine qu'esibía los montaxe que repitiera de nuevu la escena onde los protagonistes bromiaben al cuestionar la veracidá de que Reagan yera presidente d'Estaos Xuníos nos años 1980.[18] Otramiente, George H. W. Bush fixo delles referencies a la cinta mientres los sos discursos como presidente.[103]

La película algamó la posición númberu 28 na llista fecha pola revista Entertainment Weekly titulada Les 50 meyores películes sobre preparatorias.[104] En 2008, Back to the Future asítiase nel sitiu 23 de les «meyores películes enxamás feches», un llistáu creáu sobre la base de la opinión de los llectores de la revista británica Empire.[105] Coles mesmes tamién figuró nuna llista realizada pol diariu The New York Times, na que se listan cerca de 1 000 títulos.[106] En xineru de 2010, la publicación británica Total Film incluyir na so llista de Les 100 meyores películes de tolos tiempos.[107]

El 27 d'avientu de 2007, Back to the Future foi escoyida pal so preservación nel National Film Registry pola Biblioteca del Congresu d'Estaos Xuníos por ser «estética, cultural ya históricamente importante».[108] Un añu antes, en 2006, el llibretu orixinal de la película foi escoyíu pola Writers Guild Award como'l «56ᵘ meyor guión de tolos tiempos».[109] Per otra parte, Back to the Future atópase na décima posición del llistáu fechu pola canal británicu Channel 4 tituláu 50 películes que tendríes de ver antes de morrer.[110] De forma similar, en 2008 la revista Empire escoyó a Marty como unu de los cien meyores personaxes del cine.[111]

 
Tres l'estrenu de la película, Gale y Zemeckis recibieron una carta per parte de John DeLorean onde los estimó por usar el so automóvil, el modelu DeLorean DMC-12, en Back to the Future.[112]

En xunu de 2008, el American Film Institute reveló un llistáu tituláu AFI's 10 Top 10 (consistente nuna escoyeta de diez películes partíes en diez categoríes distintes, basada nos xéneros clásicos» del cine estauxunidense), dempués de sondiar a más de 1 500 persones arreyaes nel aspeutu creativu del cine. Back to the Future foi catalogada como la décima meyor película dientro del xéneru de ciencia ficción.[113] De forma similar, la cinta foi incluyida na llista de candidatos de la mayoría de les llistes de la serie AFI 100 años..., realizada pol AFI, ente les cualos atópense 100 años... 100 películes,[114] 100 años... 100 películes (edición 10ᵘ aniversariu),[115] 100 años... 100 frases por «Roads? Where we're going we don't need roads» pronunciada pol Dr. Emmett Brown,[116] siendo dos veces escoyida pa la llista de 100 años... 100 cantares pa les melodíes de «The Power of Love» y «Johnny B. Goode»,[117] 100 años... 100 pasiones,[118] y 100 años... 100 sorrises.[119]

El grupu británicu de pop rock McFly toma'l so nome, a manera d'homenaxe, del protagonista de Back to the Future; la banda foi nomada asina, yá que d'alcuerdu a los comentarios que Harry Judd —baterista del grupu— realizó mientres una entrevista, almitió que los miembros de la banda guardáben-y una cierta fascinación a Marty McFly y a la triloxía polo xeneral.[120]

L'ésitu del llargumetraxe amontó notablemente la popularidá del modelu d'automóviles DeLorean; a manera d'anécdota, Gale y Zemeckis recibieron una carta de John DeLorean, creador de dichu modelu, onde ésti-yos estimó por usar el so automóvil en Back to the Future.[112] Con respectu al rellanzamientu del filme, por cuenta del so 25° aniversariu desque foi estrenada nos cines, dellos sitios d'Internet realizaron reseñes sobre lo que más -yos gustó de la triloxía polo xeneral, centrándose primordialmente na primer entrega; el sitiu mexicanu Chilango.com realizó un llistáu de les 25 coses que más -y prestó al so equipu d'editores a lo llargo del tiempu, titulada como «A 25 años del so estrenu, 25 señales del nuesu amor polos McFly»; d'ente les coses que se menten, fálase sobre escenes, personaxes y frases qu'a lo llargo del argumentu van teniendo'l so «encaxe» como si fuera un ruempecabeces.[121] De la mesma, l'aniversariu motivó a dellos críticos a reseñala de nuevu, pero esta vegada de manera enfocada a la calidá de remasterización, según nel so formatu dixital.[122] El sitiu peruanu ElComercio.com, amosó un videu nel cual amuésase a Michael J. Fox promoviendo una xunta ente los actores que participaron na grabación mientres la entrega de los premios Scream Movie; otramiente, el mesmu videu foi reproducíu mientres dicha ceremonia.[123]

Back to the Future tuvo múltiples referencies, alusiones, parodies y demás apaiciones, en diversos medios, tantu n'otres producciones dientro de la industria del cine como en munches otres obres audiovisuales ayenes a ella, como lo son los progamas de televisión y inclusive en videoxuegos. D'ente los exemplos que pueden mentase incluyir a Los Simpson,[124] Phineas & Ferb,[125] The Fairly OddParents,[126] Donnie Darko,[127] CSI: Crime Scene Investigation, Half-Life 2, Duke Nukem 3D,[128] The Big Bang Theory,[129] Clockstoppers,[130] The Butterfly Effect,[131] South Park,[132] Ghost Rider,[133] No More Heroes,[134] Driver: San Francisco,[135] ente otros.[134]

Noveles, serie de televisión y videoxuegosEditar

De forma simultánea al estrenu de la película, la editorial Berkley Books llanzó una novela oficial a manera d'adaptación lliteraria del filme, Back to the Future: a novel, escrita por George Gipe. Magar Gipe basóse puramente nel guión de Back to the Future, esta publicación caracterizar por cuntar con delles diferencies tocantes a la película, pos añedió escenes, personaxes y llugares inéditos que nun apaecen nesta postrera.[136] Esi mesmu añu, Berkley Books llanzó otra novela empobinada pa neños y titulada Back to the Future: The Story, que corrió al cargu de Robert Loren Fleming y considérase una adaptación de la novela de Gipe.[137] En 1990, Mallard Press publicó una antoloxía sobre la triloxía completa, titulada como Back to the Future: The Official Book of the Complete Movie Trilogy, que foi escrita por Michael Klastorin y Sally Hibbin, que llanzóse de manera simultánea a Back to the Future III.[138] Esi añu tamién se llevó a cabu la publicación de cuatro revistas, enlistadas sol títulu de Back to the Future Fan Club Magacín, que inclúin entevistes cola repartida y personal técnico de les películes según fotografíes inédites de los actores.[139] En 2010, Sorcha Ní Fhlainn publicó The Worlds of Back to the Future: Critical Essays on the Films, que ye un analís críticu de los distintos elementos y temátiques espuestos na triloxía de Back to the Future, tomando aspeutos filosóficos, lliterarios, musicales, culturales y científicos.[140]

 
Na imaxe, un graffitti de Londres, Inglaterra qu'emula la escena na qu'asocede «el primer viaxe nel tiempu na hestoria del mundu», acordies con Doc.

En septiembre de 1991 estrenóse la serie de televisión Back to the Future, una producción animada producida por Universal Cartoon Studios —una división d'Universal Studios— y Amblin Entertainment, principalmente. El programa duró un total de dos temporaes, caúna de trece episodios, concluyendo les sos tresmisiones orixinales pola canal CBS en payares de 1992. Más tarde, la serie retresmitir poles canales ABC (1993) y FOX (2003). La trama de la mesma céntrase nes aventures de Marty y la so novia, y la familia de Doc Brown, xuntu col perru Einstein. En 1992 y 1993 ganó cuatro premios Daytime Emmy, rellacionaos cola edición de soníu.[141] Coles mesmes que se tresmitía la serie televisiva, Harvey Comics llevó a cabu la publicación d'una serie de siete historietes basaes primordialmente nel show animáu, que concluyó en 1993.[142]

Tocantes a los videoxuegos basaos en Back to the Future, el primeru d'ellos, Back to the Future, llanzar en 1989 pa la consola Nintendo NES, publicáu por LJN y desenvueltu por Beam Software. Igualmente, llanzáronse otros trés versiones pa los sistemes Commodore 64 y Sinclair ZX Spectrum, MSX —distribuyíu por Poni Canyon— y MSX2 —esclusivu para Xapón—. Hai una versión modificada del motor de xuegu emplegáu en Grand Theft Auto: Vice City titulada Back to the Future: Hill Valley, según otra distinta basáu en Grand Theft Auto: San Andreas, que tán disponibles pa la so descarga virtual.[143] Igualmente, esiste un minijuego denomináu Back to the Future - The Ride nel títulu Universal Studios Theme Park Adventure, distribuyíu en 2001 pa la consola Nintendo GameCube. En 2010, la compañía Telltale Games anunció la producción d'un videoxuegu episódicu conformáu por cinco partes independientes ente sigo, toes elles basaes na triloxía fílmica con motivu del 25ᵘ aniversariu.[144] Gale asesoró'l desarrollu del guión utilizáu nel xuegu, amás de que Christopher Lloyd emprestó la so voz pa interpretar a Doc Brown na so versión dixital. El xuegu asítiase dientro de la llinia argumental orixinal, seis meses dempués de los acontecimientos de la Parte III, y foi afechu pa les plataformes PC, Mac, PS3, iPad y Wii.[145] La primer parte foi publicada'l 22 d'avientu de 2010.[146] En 1990 producióse una versión pinball titulada Back to the Future: The Pinball.[147]

Nuna entrevista a finales de 2010, Gale comentó que namái les películes son consideraes como canóniques y que les demás producciones —noveles, videoxuegos, serie de TV, etcétera— rellaten hestories «alternatives» a la trama principal, y polo tanto nun son oficiales.[16]

Back to the Future: The RideEditar

A mediaos de 1991 inauguróse l'atraición Back to the Future: The Ride nel parque temáticu Universal Studios Florida, que básicamente yera un simulador onde Doc Brown intenta atrapar a Biff Tannen a bordu del DeLorean.[148] En 1993, una atraición similar abrió les sos puertes n'Universal Studios Hollywood, y finalmente en 2001 abrióse una última atraición n'Universal Studios Japan. Nos dos primeros parques l'atraición foi clausurada en 2007 pa ser sustituyida por The Simpsons Ride,[149][150] ente qu'en Xapón la mesma sigue vixente.

Cabo señalase que n'Universal Studios Hollywood esiste un restorán temáticu inspiráu na triloxía de Back to the Future denomináu Doc Brown's Chicken, onde se sirven cuatro variedad de pollu fritu y el personaxe central ye Doc Brown.[151][152]

Ver tamiénEditar

NotesEditar

  1. Tantu na versión hispanoamericana como na inglesa, utilízase'l Sistema anglosaxón d'unidaes pa referise a la velocidá que l'automóvil tien d'algamar pa viaxar nel tiempu: 88 milles per hora; na versión española, el Doc utiliza'l Sistema Internacional d'Unidaes onde la velocidá equival aproximao a 140 kilómetru per hora.
  2. En Hispanoámerica conózse-y como'l condensador de fluxu», en cuantes qu'en España denominar como «condensador de fluzo»
  3. Na versión hispanoamericana traducióse como «gigawatt» ente que n'España prefirióse «jigovatio»
  4. Esto refierse a que'l direutor deseyaba que Glover asonsañara los típicos signos de daquién antisocial ya introvertíu, y que ta interesáu en temes pocu comunes, como nel casu de George, que ye inclusive un escritor de ciencia ficción.[18]
  5. Na industria cinematográfico, un alcuerdu tipu turnaround ye aquel onde los derechos que tien un estudiu sobre dalgunu de los sos proyeutos son vendíos a otru estudiu a cambéu del costo de la producción más intereses.[37]
  6. Dicha cantar foi compuesta ya iguada puramente pa la película, pos, acordies con Zemeckis, el cantar debía de sonar «lo suficiente axatada» pa espertar a George y faer que se sobrosaltara pol ritmu de la mesma. Sicasí, el cantar escarez de nome, a pesar de que nel casete que Marty pon-y a los so padre namái diz «Eddie Van Halen», n'alusión al guitarrista de la banda homónima.[40][18]
  7. Del términu n'inglés wrap, que ye una frase común utilizada dende va dalgún tiempu —calcúlase que dende los años 1920— por un direutor de cine pa señalar el términu de la fase de rodaxe d'una película ya indicar con ello que'l siguiente pasu na producción consiste na edición de les escenes ya incorporación d'efeutos, en dellos casos.[46]
  8. Un llote axacente o traseru» (del inglés, backlot) consiste nuna área asitiada nun estudiu cinematográficu que contién sets esteriores permanentes utilizaos pa rodar les escenes de dalguna producción televisiva o fílmica, o inclusive puede ser usada pa construyir sets temporales, dependiendo cuál seya l'oxetivu de la producción.
  9. Una proyeición de prueba» (del términu orixinal test screening) referir a una exhibición curtia d'un programa de televisión o una película antes del so estrenu en sales de cine con tal de conocer les reaiciones de l'audiencia y saber si ésta va tener ésitu o precisa modificar daqué con tal de ser del presto del públicu, na mayoría de los casos. Considérase que Harold Lloyd utilizó per primer vegada dichu conceutu, en 1928.[61]

ReferenciesEditar

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Michael Klastornin; Sally Hibbin (1990). Back To The Future: The Official Book Of The Complete Movie Trilogy. Hamlyn, 1-10. ISBN 0-600-571041.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 Ian Freer (xineru de 2003). «The making of Back to the Future». Empire. 
  3. 3,0 3,1 «Corey Hart — Essentials» (inglés). Corey Hart.com. Archiváu dende l'orixinal, el 25 de febreru de 2010. Consultáu'l 19 de payares de 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes box office mueyo
  5. 5,0 5,1 5,2 «Back to the Future» (inglés). Rotten Tomatoes. Consultáu'l 24 de payares de 2010.
  6. State of the Union 1986 Reagon 2020. Consultáu'l 17 de mayu de 2012.
  7. State of the Union: President Reagan's State of the Union Speech - 2/4/86, at the 20:00 mark. YouTube. Consultáu'l 17 de mayu de 2012.
  8. «Brand New Back To The Future Poster» (inglés). Empire (11 d'agostu de 2010). Consultáu'l 14 de payares de 2010.
  9. «Back to the Future Getting 25th Anniversary Screenings in US» (inglés). Firstshowing.net (27 de setiembre de 2010). Consultáu'l 14 de payares de 2010.
  10. 10,0 10,1 «Back to the Future (1985) - Release dates». IMDb.com. Consultáu'l 28 de marzu de 2011.
  11. 11,0 11,1 «“Back to the Future”: Méxicu xunir a la celebración del 25 aniversariu». Extracine.com. Consultáu'l 28 de marzu de 2011.
  12. «cines-de reinu xuníu/ Rellánzase 'Volver al Futuru' nos cines de Reinu Xuníu». Demasiadocine.com (11 d'agostu de 2010). Consultáu'l 23 de payares de 2010.
  13. 13,0 13,1 13,2 «futuru-en-el so-reestreno-arxentín Raxón por "Volver al futuru" nel so reestreno arxentín». Escribiendocine.com (17 de xineru de 2011). Consultáu'l 18 de xineru de 2011.
  14. «Cineplex presents second Dixital Film Festival». Filmjournal.com. Consultáu'l 18 de xineru de 2011.
  15. Alexandra Silver (26 de marzu de 2010). «Back to the Future, 1985» (inglés). Time Inc. Archiváu dende l'orixinal, el 5 de mayu de 2011. Consultáu'l 26 de marzu de 2011.
  16. 16,0 16,1 «Bob Gale Answers Your Back to the Future Questions» (inglés). Telltale Games (22 d'avientu de 2010). Archiváu dende l'orixinal, el 25 d'avientu de 2010. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  17. 17,0 17,1 Klastornin, Hibbin, p. 11-20
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 18,5  Back to the Future, The Complete Trilogy - «The Making of the Trilogy, Part 1» [DVD]. Universal Home Videu.
  19. «Ralph Macchio: Marty McFly» (inglés). MSN Entertainment. Consultáu'l 23 d'avientu de 2010.
  20. 20,0 20,1 20,2 «'Back to the Future Myths and Misinformation Debunked» (inglés). BTTF.com. Consultáu'l 10 d'abril de 2011.
  21. «Back to the Future - Trivia» (inglés). Notstarring.com. Consultáu'l 23 d'avientu de 2010.
  22. Klastornin, Hibbin, pp. 31-40
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 23,5 23,6 Robert Zemeckis y Bob Gale. Q&A, Back to the Future [2002, DVD], entrevista grabada na Universidá del Sur de California (n'inglés)
  24. 24,0 24,1 24,2 Robert Zemeckis, Bob Gale. (2005). Back to the Future: The Complete Trilogy, comentariu fechu pa la primer parte, nel DVD de la película [DVD]. Universal Pictures. (n'inglés).
  25. «Back to The Future Script» (inglés). Imsdb.com. Consultáu'l 26 d'avientu de 2010.
  26. Klastornin, Hibbin, pp. 21-30
  27. «Ficha de Back to the Future». ElDoblaje.com. Consultáu'l 10 de febreru de 2008.
  28. 28,0 28,1 «Back to the Future (1985) - Alternatives versions» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 31 d'avientu de 2010.
  29. Klastornin, Hibbin, p. 79.
  30. Bob Gale (productor). {{{título}}}. Universal Home Videu.
  31. Bob Gale (productor). {{{título}}}. Universal Home Videu.
  32. Klastornin, Hibbin, pp. 61-70.
  33. Robert Zemeckis (direutor). {{{título}}}. Universal Home Videu.
  34. «Back To The Future: Ten Things To Know About The Movie» (inglés). Archiváu dende l'orixinal, el 22 d'avientu de 2014. Consultáu'l 25 d'ochobre de 2015.
  35. Klastornin, Hibbin, p. 11.
  36. «Back to the Future - Orixinal script» (inglés). Scifiscripts.com. Archiváu dende l'orixinal, el 24 de setiembre de 2015. Consultáu'l 24 de payares de 2010.
  37. Michael Cieply (23 d'agostu de 2008). «The Murky Side of Movie Rights» (n'inglés). The New York Times. http://www.nytimes.com/2008/08/24/business/media/24steal.html. 
  38. 38,0 38,1 «Brain Storm: An Interview with Bob Gale.» (inglés). Box Office Mojo. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  39. 39,0 39,1 Klastornin, Hibbin, p. 8.
  40. 40,0 40,1 «futuru-i.php Volver al Futuru I». Curiosidadesdelcine.com. Archiváu dende l'futuru-i.php orixinal, el 23 de xunu de 2011. Consultáu'l 17 de mayu de 2011.
  41. Joseph McBride (1997). Steven Spielberg: A Biography. Nuevu York: Faber and Faber, 384-385. ISBN 0-571-19177-0.
  42. Kagan, Norman. «Back to the Future I (1985), Part II (1989), Part III (1990)» (n'inglés). Rowman & Littlefield (pp. 63-92). ISBN 0-87833-293-6. 
  43. «Revealed: The actor who spent five weeks filming Back to the Future before being bumped for Michael J Fox» (inglés). Dailymail.co.uk. Consultáu'l 13 d'abril de 2011.
  44. «Back To The Future: Where are they now?» (inglés). Blockbuster.co.uk. Archiváu dende l'orixinal, el 26 de xunetu de 2010. Consultáu'l 22 d'avientu de 2010.
  45. 45,0 45,1 45,2 45,3 Michael J. Fox, Robert Zemeckis, Bob Gale, Steven Spielberg, Alan Silvestri, The Making of Back to the Future (especial de televisión), 1985, NBC
  46. William Safire (27 de febreru de 2005). «'It's A Wrap'» (inglés). The New York Times. Consultáu'l 27 de payares de 2010.
  47. «Temporal Anomalies in Back to the Future» (inglés). MJYoung.com. Consultáu'l 26 de marzu de 2011.
  48. Jim Dawson (1999). «[http://www.electricearl.com/dws/earth-origin.html The origins of "Earth Angel (Will You Be Mine)" as recorded by The Penguins]» (inglés). Consultáu'l 10 de mayu de 2010.
  49. Claire Suddath (17 de mayu de 2010). «Brief History: The Prom» (inglés). Time Inc.. Consultáu'l 9 d'abril de 2011.
  50. Pushpitha Wijesinghe. «Robert R. Blacker House An Epitome Of An Entirely Custom Built Dream Home» (inglés). Articlesnatch.com. Archiváu dende l'orixinal, el 18 de xineru de 2012. Consultáu'l 27 de payares de 2010.
  51. Klastornin, Hibbin, pp. 41-50
  52. «Where Is The Mcfly House?» (inglés). Blurtit.com. Consultáu'l 26 d'avientu de 2010.
  53. 53,0 53,1 «BTTF Filming locations» (inglés). Bttftour.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  54. DVD de la triloxía de Back to the Future, notes de la producción.
  55. 55,0 55,1 «Technical specifications for Volver al futuru (1985)». ZonaDVD.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  56. Klastornin, Hibbin, p. 43.
  57. 57,0 57,1 57,2 57,3 «Back to the Future [MCA(inglés). Allmusic. Consultáu'l 16 d'avientu de 2010.
  58. «The Back to the Future Trilogy» (inglés). AllMusic.com. Consultáu'l 18 d'avientu de 2010.
  59. «Back to Future (1985)». ScoreMagacine.com (8 de febreru de 2010). Consultáu'l 18 de mayu de 2011.
  60. «Back to the Future Orixinal Motion Picture Sountrack» (inglés). Intrada Records. Consultáu'l 21 de payares de 2010.
  61. «Freshman Orientation» (inglés). Village Voice (12 d'abril de 2005). Consultáu'l 27 de payares de 2010.
  62. «Back to the Future - Poster» (inglés). Impawards.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  63. «1985 Domestic Totals» (inglés). Box Office Mojo. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  64. «Back to the Future» (inglés). Box Office Mojo. Consultáu'l 27 d'avientu de 2010.
  65. «Back to the Future: 25th Anniversary Trilogy Coming to Blu-ray» (inglés). BigPictureBigSound.com. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  66. «'Back To The Future' To Receive 25th Anniversary Theatrical Re-Release» (inglés). Icon vs. Icon.com. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  67. «'Back to the Future' 25 years later» (inglés). The Independent. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  68. «Van Estrenar en Perú edición pol 25 aniversariu de Volver al Futuru». LaRepublica.pe.. Consultáu'l 15 d'abril de 2011.
  69. «Back to the Future» (inglés). Chicago Sun Times. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  70. «Back to the Future» (inglés). Time Out. Consultáu'l 31 d'avientu de 2010.
  71. Maslin, Janet. «Back to the Future» (n'inglés). The New York Times. 
  72. «Back to the Future» (inglés). Chicago Sun Times. Consultáu'l 31 d'avientu de 2010.
  73. «Back to the Future» (inglés). Chicago Reader. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  74. «Back to the Future» (inglés). Variety. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  75. «Back to the Future» (inglés). ReelViews. Consultáu'l 31 d'avientu de 2010.
  76. «Back to the Future» (inglés). FilmCritic.com. Archiváu dende l'orixinal, el 12 de febreru de 2009. Consultáu'l 9 d'avientu de 2010.
  77. «Back to the Future» (inglés). Empire. Consultáu'l 31 d'avientu de 2010.
  78. «Back to the Future (1985)» (inglés). BBC Online. Consultáu'l 13 d'avientu de 2010.
  79. «Back to the Future» (inglés). The Guardian. Consultáu'l 31 d'avientu de 2010.
  80. «Back to the Future» (inglés). Radio Times. Archiváu dende l'orixinal, el 21 d'ochobre de 2010. Consultáu'l 31 d'avientu de 2010.
  81. «Back to the Future (1985)». FilmAffinity.com. Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  82. «Back to the Future». QuintaDimensión.com (26 de mayu de 2003). Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  83. «Back to the Future, (1985)» (inglés). CalCuadrado.com (10 de xineru de 2009). Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  84. «futuru-25-anos-de-un-clasico Back to the Future 25 años de ser un clásicu» (inglés). Extracine.com (5 de xunetu de 2010). Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  85. «Back to the Future (1985)». FilmAffinity.com. Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  86. «Crítica: Volver al Futuru (1985)» (inglés). Arlequín.com. Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  87. «58th Academy Awards» (inglés). Academia d'Artes y Ciencies Cinematográfiques. Consultáu'l 28 d'avientu de 2010.
  88. «1986 Hugo Awards» (inglés). Premios Hugo. Archiváu dende l'orixinal, el 19 de mayu de 2009. Consultáu'l 28 d'avientu de 2010.
  89. «Past Saturn Awards» (inglés). Saturn Awards.org. Archiváu dende l'orixinal, el 2 d'avientu de 2015. Consultáu'l 28 d'avientu de 2010.
  90. «Back to the Future» (inglés). Academia Británica de les Artes Cinematográfiques y de la Televisión. Consultáu'l 28 d'avientu de 2010.
  91. «Back to the Future» (inglés). Asociación de la Prensa Estranxera de Hollywood. Consultáu'l 28 d'avientu de 2010.
  92. «Volver al futuru (1985)» (inglés). IMDb. Consultáu'l 27 d'avientu de 2010.
  93. «Back to the Future» (inglés). Cedmagic.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  94. «Back to the Future [VHS (1985)]» (inglés). Amazon.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  95. «Back to the Future - The Complete Trilogy [VHS (1985)]» (inglés). Amazon.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  96. «Back to the Future™ Trilogy Laserdisc Boxed-Set from Japan» (inglés). Bttf.net. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  97. «BACK TO THE FUTURE COLLECTION (VCD)» (inglés). Scifimoviepage.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  98. «Back to the Future DVD (1985)» (inglés). BBC Films. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  99. «Back to the Future - The Complete Trilogy (Widescreen Edition) (1985)» (inglés). Amazon.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  100. «Back to the Future Gets a Two Disc Special Edition DVD» (inglés). Slashfilm.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  101. «Back to the Future: 25th Anniversary Trilogy (+ Dixital Copy)» (inglés). Amazon.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  102. «President Ronald Reagan's Address Before a Joint Session of Congress on the State of the Union» (inglés). C-SPAN (4 de febreru de 1986). Archiváu dende l'orixinal, el 14 d'avientu de 2010. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  103. Gale, Zemeckis (1990)
  104. Cruz, Gilbert. «The 50 Best High School Movies".» (inglés). Entertainment Weekly. Archiváu dende l'orixinal, el 5 de setiembre de 2008. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  105. «Empire's The 500 Greatest Movies of All Time» (inglés). Revista Empire. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  106. «The Best 1,000 Movies Ever Made» (inglés). The New York Times (29 d'abril de 2003). Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  107. «Total Film features: 100 Greatest Movies of All Time» (inglés). TotalFilm.com. Archiváu dende l'orixinal, el 19 de mayu de 2011. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  108. «National Film Registry 2007, Films Selected for the 2007 National Film Registry» (inglés). Biblioteca del Congresu d'Estaos Xuníos. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  109. «101 Best Screenplays as Chosen by the» (inglés). Writers Guild Award, Oeste. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  110. «Filme4's 50 Films To See Before You Die» (inglés). Channel 4. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  111. «100 Greatest Movie Characters» (inglés). Empire. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  112. 112,0 112,1 «John DeLorean Heritage Tour» (inglés). Deloreanmotorcity.com. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  113. «AFI Crowns Top 10 Films in 10 Classic Genres» (inglés). ComingSoon.net (17 de xunu de 2008). Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  114. «AFI's 100 Years... 100 Movies Official Ballot» (inglés). American Film Institute. Archiváu dende l'orixinal, el 7 de xunetu de 2011. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  115. «AFI's 100 Years... 100 Movies (10th Anniversary Edition) Official Ballot» (inglés). American Film Institute. Archiváu dende l'orixinal, el 7 de xunetu de 2011. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  116. «AFI's 100 Years... 100 Movie Quotes Official Ballot» (inglés). American Film Institute. Archiváu dende l'orixinal, el 7 de xunetu de 2011. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  117. «AFI's 100 Years... 100 Songs Official Ballot» (inglés). American Film Institute. Archiváu dende l'orixinal, el 16 de xunetu de 2011. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  118. «AFI's 100 Years... 100 Thrills Official Ballot» (inglés). American Film Institute. Archiváu dende l'orixinal, el 16 de xunetu de 2011. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  119. «AFI's 100 Years... 100 Laughs Official Ballot» (inglés). American Film Institute. Archiváu dende l'orixinal, el 7 de xunetu de 2011. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  120. «McFly - Harry chats to ilikemusic.com» (inglés). ILikeMusic.com. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  121. «frases Volver, volver, volver al futuru» (inglés). Chilango.com (4 de payares de 2010). Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  122. «El Futuru Regresu» (inglés). LaRazón.com. Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  123. «futuru-25-anos-despues Michael J. Fox grabó un tráiler de "Volver al futuru" 25 años dempués». ElComercio.com (14 d'ochobre de 2010). Consultáu'l 29 d'avientu de 2010.
  124. «[http://www.imdb.com/title/tt0767439/movieconnections Movie connections for The Simpsons]» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  125. «Movie connections for Phineas and Ferb» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  126. «Movie connections for The Fairly OddParents» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  127. «Movie connections for Donnie Darko» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  128. «Movie connections for Duke Nukem 3D» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  129. «Movie connections for The Big Bang Theory» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  130. «Movie connections for Clockstoppers» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  131. «Movie connections for The Butterfly Effect» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  132. «Movie connections for South Park» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  133. «Movie connections for Ghost Rider» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  134. 134,0 134,1 «Movie connections for Back to the Future» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de mayu de 2011.
  135. «What Do The Dark Knight, Marty McFly and Mr. T have in common?» (inglés). IGN.com (S de setiembre de 2011). Consultáu'l 6 de setiembre de 2011.
  136. «Back to the Future: a novel» (inglés). Google Books. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  137. «Back to the Future: The Story» (inglés). Google Books. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  138. «Back to the Future: The Official Book of the Complete Movie Trilogy» (inglés). Google Books. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  139. «Back to the Future Fan Club Magacín» (inglés). Comiccollectorlive.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  140. «The Worlds of Back to the Future: Critical Essays on the Films» (inglés). Google Books. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  141. «Back to the Future» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  142. «Back to the Future - Comics» (inglés). BTTF.net. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  143. «Back to the Future: Hill Valley» (inglés). bttfhillvalley.co.uk. Consultáu'l 3 de xineru de 2011.
  144. «This is heavy: Back to the Future, the videu game» (inglés). GamePron.com (2 de setiembre de 2010). Archiváu dende l'orixinal, el 2 d'avientu de 2015. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  145. «Telltale Games get ready to go Back to the Future» (inglés). GamePron.com (27 d'ochobre de 2010). Archiváu dende l'orixinal, el 2 d'avientu de 2015. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  146. «Back to the Future: Episode 1 is Now Available» (inglés). Telltale Games (22 d'avientu de 2010). Archiváu dende l'orixinal, el 26 d'avientu de 2010. Consultáu'l 1 de xineru de 2011.
  147. «The Internet Pinball Database Presents: Back to the Future» (inglés). The Internet Pinball Database (xunu de 1990). Consultáu'l 25 d'ochobre de 2015.
  148. «Back to the Future... The Ride» (inglés). IMdb.com. Consultáu'l 19 de marzu de 2011.
  149. «Back to the Future: The Ride (Universal Studios)» (inglés). Parks.com. Consultáu'l 19 de marzu de 2011.
  150. «Back to the Future: The Ride» (inglés). ThemeParkInsider.com. Consultáu'l 19 de marzu de 2011.
  151. «Food: Doc's Brown Chiken» (inglés). The Studio Tour.com. Archiváu dende l'orixinal, el 30 de payares de 2010. Consultáu'l 19 de marzu de 2011.
  152. «Doc Brown's Fancy Chicken» (inglés). ThemeParkInsider.com. Consultáu'l 19 de marzu de 2011.

BibliografíaEditar

Llectura complementariaEditar

Enllaces esternosEditar